Word A Day

сабз

сабз: green

Барои чӣ либосҳои сабз напӯшидед?
Why didn’t you wear green clothes?
Меваи помидор дар аввал сабз буда, дар вақти пухтанаш ранги сурхро ба худ мегирад.
The fruit of a tomato being green at the beginning, takes on a red colour when it ripens.

Bonus:
Баҳор омад, садои булбул омад,
Насими фораму бӯйи гул омад.
Либоси сабзро саҳро ба бар кард,
Кулоҳи сап-сафед олу ба cap кард.
Мирзо Турсунзода

Spring came, the voice of the nightingale came,
A pleasant breeze and the smell of flowers came.
The field put on green clothes,
The plum tree put on a very white hat.
Mirzo Tursunzoda

таркиб

таркиб: composition

Ҳар як ҷангал аз ҳамдигар аз рӯйи таркиби набототаш фарқ мекунад.
Every forest differs from one another on account of the composition of its plant life.
Лӯбиё дар таркибаш оҳани зиёд дорад.
Beans have a lot of iron in their composition.
(Beans contain a lot of iron.)

Bonus:
Notice that the second sentence in Tajik is in the singular, whereas in English it sounds better in the plural.

Words with the pattern TAccvc (c=consonant; v=vowel) are usually Arabic in origin. Often a related word can be found beginning with MY and having the same consonants.
мураккаб: (adj.) complex; composed of many things; complicated

таркиби луғавӣ: lexical composition; vocabulary

From Standard Tajik-English dictionary (R. Olsen)
Дар таркиби луғавии забони тоҷикӣ калимаҳои арабӣ хеле зиёданд.
There are a lot of Arabic words in the Tajik vocabulary.

фарқ кардан

фарқ кардан – to differ

Атмосфераи Замин аз атмосфераи дигар сайёраҳо фарк мекунад.
The atmosphere of the earth differs from the atmosphere of other planets.
Ҳар як халқ таомҳои миллии худро дорад, ки онҳо аз таомҳои халқҳои дигар фарқ мекунанд.
Every people group has its own national foods that differ from the foods of other people groups.

Bonus:
фарқ: difference
фарқ доштан: to have a difference (or differences)

таом

таом: food, meal

Дар он ҷо таоми миллӣ мепазанд.
They cook national food there.
Таоми якумро барои ҳар як кас дар коса медиҳанд.
The first food (first course) is given to each person in a bowl.

Bonus:
From Tajik dictionary –
таом: ҳар чизи хӯрданӣ, хӯрок

таоми гарм: hot food, hot meal
обу таом: food and drink
таомхона: restaurant
таомпаз: cook

кабуд

кабуд: blue

Модарам чашмони кабуд дорад.
My mother has blue eyes.
Осмон беабр ва кабуд буд.
The sky was cloudless and blue.

Bonus:
чойи кабуд: green tea
пиёзи кабуд: green onions
(Don’t get hung up on the fact that in these cases we would translate кабуд to mean green. It is better to learn language without always translating back to your native language anyway.)

кабудпӯш: somebody wearing blue clothes for mourning (blue is a mourning colour)

Tajik has some fun colour words:
каб-кабуд: very blue
сап-сафед: very white
сип-сиёҳ: very black
суп-сурх: very red
заб-зард: very yellow

If you need to review colours you can do it at Memrise: Tajik Colours. (You need to log in, but it is free.)

пурсидан

пурсидан: to ask

Ман аз ҳеҷ кас ҳеҷ чизе напурсидам.
I didn’t ask anybody anything.
Падарам аз вай пурсид: «Номи ту чист?»
My father asked him, “What is your name?”

Bonus:
Synonyms: суол кардан

иҷозат пурсидан: to ask for permission
маслиҳат пурсидан: to ask for advice

пурсишнома: questionnaire
пурсанда: questioner, person who is asking a question

тағйирёбанда

тағйирёбанда: changeable

Самт ва суръати бод тағйирёбанда аст.
The direction and the speed of the wind is changeable.
Обу ҳавои Тоҷикистон махсусан дар баҳорон тағйирёбанда аст.
The weather of Tajikistan is changeable especially in the spring.

Bonus:
Synonym: дигаргуншаванда
Antonym: тағйирнаёбанда (unchangeable, immutable)

тағйир: change
ёбанда – from the verb ёфтан, to find

тағйир ёфтан: to change

самт

самт: direction

Агар ба Шимол нигарем, дасти рости мо самти Шарқ ва дасти чапи мо самти Ғарбро нишон медиҳад.
If we look to the north, our right hand shows the direction of east, and our left hand shows the direction of west.
Соли 1497 Васко да Гама бо чаҳор киштӣ аз Португалия баромада, ба самти ҷануб ҳаракат кард.
In the year 1497 Vasco da Gama set out from Portugal with four ships and headed in the direction of south.

Bonus:
Synonyms: тараф, сӯ, ҷониб

самти бод: wind direction
самти қибла: the direction of Mecca, toward Mecca

обу ҳаво

обу ҳаво: weather

Баъзан дар як шабонарӯз обу ҳаво якчанд маротиба тағйир меёбад.
Sometimes the weather changes several times in one day.
Ҳар рӯз аз радио ва телевизион дар бораи обу ҳаво хабар мешунавед.
Every day on the radio and television you hear news about the weather.

Bonus:
об: water
ҳаво: air, atmosphere

Learn more weather words here: TalkTajikToday – tag:weather, or by reading the weather forecast.
You can also learn weather words at Memrise – Tajik: Weather. (You have to sign up to use Memrise, but it is free.)