каждум

каждум: scorpion

Дар дунё панҷсад намуди каждум маълум буда, даҳ намуди он дар Тоҷикистон вомехӯрад.
There are five hundred kinds of scorpions in the world, and ten of those are found in Tajikistan.
Ва кист аз шумо, ки падар бошад, ва писараш аз ӯ моҳие хоҳиш кунад, ва ӯ ба ҷои моҳӣ море ба вай медиҳад? Ё, агар тухме хоҳиш кунад, каждуме ба вай медиҳад?
Who among you, who is a father, and his son asks for a fish will give him a snake instead of a fish? Or if he asks for an egg, will give him a scorpion?

Bonus:
Learn more animal and creature words at Memrise Decks: Tajik Animals

Here is a short Tajik cartoon on You Tube about a tortoise and a scorpion: Сангпушт ва каждум

гов

гов: cow

Ман шаш сар гов дорам.
I have six cows.
Аз пӯсти гов чарм истеҳсол мекунанд.
Leather is produced from cow skin.

Bonus:
Special Counting Words (нумератив)
Tajik has some special words used with numbers. These are called classifiers or numeratives. They are often left out when translating into English. Examples-
дона: piece, unit
сар: head (for counting animals)
нафар: person (for counting people)

Alternatively, the classifier то (or та) can be added as a suffix to the number.
Ман шашто гов дорам. I have six cows.

In Tajik, the plural ending ҳо is not used on the noun when it is preceded by a number.

халтадор

халтадор: marsupial

Ширхӯрон ба се зерсинф ҷудо шуда буданд: тухмзойҳо, халтадорон ва ҳамроҳакдорон.
Mammals have been separated into three subclasses: egg-layers, marsupials and placental mammals.
Дар Австралия бисёр намуди ҳайвонот ҳаст, ки дар дигар ҷо нестанд, масалан, аз халтадоран – кенгуру, хирси коала, вомбатҳо.
In Australia there are many kinds of animals that are not found in other places, for example, from marsupials – kangaroos, koala bears and wombats.

Bonus:
халта: sack, pouch
дор: stem from доштан, to have
халтадор: having a pouch or sack, pouched
ширхӯрони халтадор: pouched mammals, marsupials

ҳамроҳак: placenta
ҳамроҳакдор: placental, having a placenta

The suffix дор is common in Tajik. Here are some more examples –
думдор: having a tail, tailed
мӯҳрадор: having a backbone, vertebrate
шохдор: having horns, horned
пашмдор: having fur, furry
чанголор: having talons or claws, clawed
болдор: having wings, winged

хирси сафед

хирси сафед: polar bear

Дар зимистон хирси сафед то ҳаштод шабонарӯз хоб мекунад, дар ҳолати ҳомиладор буданаш.
In the winter polar bears sleep up to eighty days when they are pregnant.
Хирси сафед ва рӯбоҳи қутбӣ дар Арктика дидан мумкин аст.
It is possible to see polar bears and polar foxes in the Arctic.

Bonus:
хирс: bear
сафед: white
қутб: pole (North or South pole)
қутбӣ: polar

The literal translate of хирси сафед is white bear. You can find instances on the internet where polar bears are called хирси қутбӣ (қутбӣ: polar), but this not as common as хирси сафед. In English, polar foxes are also called Arctic foxes.

The second sentence for today comes from the grade 6 Geography textbook. The first sentence comes from Tiroz website. You can read the whole (very short) article here: Маълумот дар бораи хирси сафед

фил

фил: elephant

Фили ҳиндустонӣ нисбат ба фили африқоӣ хурдтар аст.
The Indian elephant compared to the African elephant is smaller.
Филҳо аз ҳайвоноти азимҷуссаи хушкигард ба шумор мераванд.
Elephants are considered to be large-bodied land animals.

Bonus:
When you use countries as adjectives, as in the first sentence, you add the letter ӣ.

хартум – trunk

You can read more about elephants  here: Қатори хартумдорон. (This is a Tajik website with lots of good reading material.)

Фил ва Мурча барои оббозӣ ба кӯли Комсомоли шаҳри Душанбе мераванд. Баъди 10 дақиқаи Фил аз об берун мебарояд. Мурча сарашро аз об бардошта фарёд мезанад:
-Боз саросема шуда, либосҳои маро напушӣ.
(from Latifa TJ, read more jokes and stories on that website)

An elephant and an ant went to swim at lake Komsomoli in the city of Dushanbe. After 10 minutes the elephant came out of the water. The ant lifted his head out of the water and cried out:
-Don’t be in such a hurry and (accidentally) put on my clothes.

гурба

гурба: cat

Гурба худро шуст.
The cat washed itself.
Ҳамаи ҳайвоноти хонагӣ ба гайр аз гурба ва саг растанихӯр мебошанд.
All domesticated animals except for cats and dogs are herbivores.

Bonus:
Synonym: пишак

гурбача: kitten
гурбаи ёбоӣ: wild cat
гурбамонанд: catlike
гурбамоҳӣ: catfish

Ҳайвоноти хонагӣ (domesticated animals, house animals) can be used to mean pets, but is also used for domesticated animals such as camels, cows, goats, sheep etc.

мурғи марҷон

мурғи марҷон: turkey

Мурғи марҷон дар асри XVI ба Аврупо ва баъдтар ба Тоҷикистон оварда шуд.
Turkeys were brought to Europe in the 16th century, and later brought to Tajikistan.
Мурғи марҷонро асосан барои гӯшт мепарваранд ва гӯшташ бомаза аст.
They raise turkey mainly for its meat and its meat is delicious.

Bonus:
The first sentence is in the singular, but in English the plural was a better translation. You could also translate it, “The turkey was brought…”.

You can learn more animals at Quizlet – боғи ҳайбонот. The matching game is fun, and if you need a real challenge try the gravity game.

нонхӯрак

нонхӯрак: cockroach

Оё шумо медонед, ки нонхӯракҳо ба хунукӣ тобовар набуда, дар ҳарорати -5°С баъд аз 30 дақиқа мемиранд.
Did you know that cockroaches are not resistant to cold, and they will die at a temperature of -5°С for 30 minutes.
Нонхӯракҳо намӣ ва гармиро дӯст медоранд.
Cockroaches love dampness and warmth.

Bonus:
Some other insects:
мӯрча: ant
магас: fly
гамбуск: beetle
ору: wasp
занбӯри асал: bee
сӯзанак: dragonfly
хомӯшак: mosquito
малах: grasshopper

сутунмӯҳрадор

сутунмӯҳрадор: vertebrate

Аксарияти сутунмуҳрадорон болҳо ва пойҳои ҷуфт доранд.
Most vertebrates have pairs of wings and legs.
Ширхӯрон ба монанди дигар сутунмуҳрадорон системаи асаб доранд.
Mammals, like other vertebrates, have a nervous system.

Bonus:
бесутунмӯҳра: invertebrates
сутунмӯҳра: spine

The suffix дор is from the verb доштан, to have. It is a very common suffix. Here are a few more examples:
остиндор: with sleeves, having sleeves
болдор: winged, with wings
бачадор: having a child/children
пулдор: wealthy, having money
таҷрибадор: experienced, having experience
чахрдор: wheeled, having wheels
хордор: thorny, having thorns

ҳайвон

ҳайвон: animal

Дар биёбон бисёр ҳайвонот шабона ба шикор мебароянд.
In the desert many animals come out to hunt at night.
Ҳаёти парандагон ба монанди дигар ҳайвонот вобаста ба мавсими сол тағйир меёбад.
The life of birds, like other animals, varies depending on the season.

Bonus:
This word usually takes the Arabic origin plural ending от, especially in written material.

олами ҳайвонот: animal kingdom
ҳайвоноти мӯҳрадор: vertebrates
ҳайвоноти бемӯҳра: invertebrates
ҳайвоноти алафхӯр: herbivores
ҳайвоноти дарранда: carnivores
ҳайвоноти хонагӣ: domestic animals
ҳайвоноти ёбоӣ: wild animals
ҳайвоноти ширхӯр: mammals