хӯрок

хӯрок: food

Хӯроки ту пухтагӣ бомазза буд.
The food that you cooked was delicious.
Касе ки ду курта дорад, ба касе ки надорад, диҳад; ва касе ки хӯрок дорад, низ чунин амал кунад.
A person who has two shirts should give to the person who doesn’t have one; and the person who has food should do the same.

Bonus:
Synonym: таом

хӯроки саҳарӣ: morning meal
хӯроки шом: evening meal

хӯрокворӣ: foodstuffs, groceries
хӯрок додан: to give food
хӯрок хӯрдан: to eat a meal, to eat food
хӯрокпазӣ: cooking food
хӯрокхӯрӣ: eating food
хӯрокдиҳӣ: giving food

растанӣ

растанӣ: plant

Бисёр ҳашаротҳо дар паҳн шудани тухми растаниҳо кумак мерасонанд.
Many insects help to spread the seeds of plants.
Дар рӯйи замин тақрибан 250 ҳазор намуди растаниҳои гулдор мавҷуд аст.
On the face of the earth there are about 250 thousand types of flowering plants.

Bonus:
растанишинос: botanist
растанишиносӣ: botany
растанипарвар: horticulturalist, plant-grower
растанипарварӣ: horticulture, plant-growing

мурғобӣ

мурғобӣ: duck

Ҳамаи мурғобиҳо шиновари хуб мебошанд.
All ducks are good swimmers.
Тухми мурғобӣ хуштамъ нест, бинобар ин, онҳоро барои гӯшташон парвариш мекунанд.
Duck eggs are not tasty, so they are raised for their meat.

Bonus:
Here is an easy to read children’s story about a chicken, a duck and a mouse.
Мурғ, мурғобӣ ва муш

Some other birds:
гунҷишк: sparrow
мурғ: chicken
қу: swan
бум: owl
тӯтӣ: parrot
шутурмурғ: ostrich
кабк: partridge
лаклак: stork
булбул: nightingale
уқоб: eagle

нӯл

нӯл: beak

Бумҳо нӯли қатшуда ва чанголҳои тез доранд.
Owls have curved beaks and sharp claws.
Шакл ва андозаи нӯлҳои парандагон гуногун мешавад ва ба тарзи хӯрокхӯрии онҳо вобаста мебошад
The shape and size of birds’ beaks are varied and related to the way they eat their food.

Bonus:
нӯлборик: thin-beaked
нӯлдароз: long-beaked
нӯлдор: beaked, having a beak
нӯл задан: to peck

каждум

каждум: scorpion

Дар дунё панҷсад намуди каждум маълум буда, даҳ намуди он дар Тоҷикистон вомехӯрад.
There are five hundred kinds of scorpions in the world, and ten of those are found in Tajikistan.
Ва кист аз шумо, ки падар бошад, ва писараш аз ӯ моҳие хоҳиш кунад, ва ӯ ба ҷои моҳӣ море ба вай медиҳад? Ё, агар тухме хоҳиш кунад, каждуме ба вай медиҳад?
Who among you, who is a father, and his son asks for a fish will give him a snake instead of a fish? Or if he asks for an egg, will give him a scorpion?

Bonus:
Learn more animal and creature words at Memrise Decks: Tajik Animals

Here is a short Tajik cartoon on You Tube about a tortoise and a scorpion: Сангпушт ва каждум

осмон

осмон: sky

Чашмонаш ба монанди осмони соф каб-кабуд  буданд.
Her eyes were bright blue like the clear sky.
Борон монда, осмон оҳиста-оҳиста равшан шуд.
The rain stopped, and the sky slowly became bright.

Bonus:
осмонранг: sky-blue colour
осмонӣ: of the sky, celestial
ҷирми осмонӣ: celestial body (planet, for example)
осмони соф: clear sky
осмонбӯс: very high (mountains, for example)

осмон баланд, замин сахт: the sky is high, the ground is hard (said when you are in a difficult situation that has no easy solution)

киштукор

киштукор: farming, agriculture

Бахор омад ва киштукор сар шуд.
Spring came and the farming began.
Дар водиҳои Осиёи Миёна бо киштукор ва чорводорӣ машғул буданд.
In the valleys of Central Asia they were occupied with agriculture and raising animals.

Bonus:
Synonym: деҳқонӣ

Киштукор is a compound word made from the stem of the verb киштан (to sow), y (and) and кор (work).

киштукори баҳорӣ: spring farming

садбарг

садбарг: rose

Садбарг гули хушбӯй ва дорои рангҳои гуногун (сафед, гулобӣ, сурх, ва ғайрахо) мебошад.
A rose is a sweet-smelling flower that has various colours (white, pink, red and others).
Садбаргро дар Эрон, Ҳиндустон, Хитой ва бисёр мамлакатҳои ҷаҳон парвариш мекунанд.
They grow roses in Iran, India, China and many countries of the world.

Bonus:
Some other flowers:
офтобпараст: sunflower
наргис: daffodil
нилуфар: water lily

Learn more flower names at Decks – Tajik Flowers.

уқоб

уқоб: eagle

Уқоб парандаи бузургҷусса ва баландпарвоз, ки ҷонварҳои хурдро шикор мекунад.
An eagle is a large-bodied and high-flying bird that hunts small animals.
Рӯзе аз лонаи уқоб, ки дар қуллаи баландтарини кӯҳ ҷойгир буд, тухме ба замин афтод. 
One day from an eagle’s nest, which was on the top of the highest mountain, an egg fell to the ground.

Bonus:
Some other birds:
гунҷишк: sparrow
мурғобӣ: duck
мурғ: chicken
қу: swan
бум: owl
тӯтӣ: parrot
шутурмурғ: ostrich
кабк: partridge
лаклак: stork
булбул: nightingale

The second sentence is the beginning of a short story about an eagle that was raised with chickens. You can read it here: Уқоб ва мурғҳо

мӯзадӯз

мӯзадӯз: bootmaker

Мӯзадӯз мӯза медӯзад.
A bootmaker makes (sews) boots.
Ӯ дар ғарби Эрон дар хонаводаи мӯзадӯз ба дунё омадааст.
He was born into the household of a bootmaker in the west of Iran.

Bonus:
мӯза: boot
дӯхтан: to sew (stem is дӯз)
мӯзадӯзӣ: bootmaking

Some other compound words using дӯз, the present stem of дӯхтан –
абрешимдӯз: silk sewer, one who sews silk
гулдӯз: one who embroiders patterns on fabric
зардӯз: one who sews designs on fabric with gold thread
кафандӯз: one who sews burial clothes
кафшдӯз, пойафзолдӯз: shoe maker
хаймадӯз: tentmaker

Article and video about a bootmaker in Tajikistan: Мӯзадӯзи мақомот