азизтар

азизтар: more precious

Азизтар аз ватан чизе набошад!.
There is nothing more precious than one’s homeland.
Набояд фаромӯш кард, ки ҳеҷ чиз дар олам азизтар аз забон нест.
It should not be forgotten, that there is nothing in the world more precious than language.

Bonus:
азиз: precious
азизтар: more precious
азизтарин: most precious

Tajik Proverb
Фарзанд азиз – одобаш азизтар. A child is precious; its good manners are more precious.

агарчи

агарчи: though, although

Агарчи ӯ ҷавон аст, ӯ далер аст.
Though he is young, he is brave.
Агарчи чашмонаш кушода буданд, ҳеҷ касро намедид.
Although his eyes were open, he didn’t see anybody.

Bonus:
Synonym: ҳарчанд, гарчи

Usually only animate objects (people, animals etc.) can take the plural ending -он, but body parts that occur in pairs can also sometimes take the plural ending -он, instead of the plural ending for inanimate objects, -ҳо. In the second sentence, notice that the plural for eyes is чашмон instead of чашмҳо.

аз хоб сер шудан

аз хоб сер шудан: to get enough sleep

Ман аз хоб сер нашудам.
I didn’t get enough sleep.
Агар шумо аз хоб сер нашуда бошед, тамоми рӯз худро хаста ҳис мекунед.
If you don’t get enough sleep, you will feel tired all day.

Bonus:
аз: from
хоб: sleep
сер шудан: to get full

More sleep related words:
аз хоб хестан: to wake up
аз хоб бедор кардан: to wake (somebody else)
дар хоб будан: to be asleep
хоб бурдан: to fall asleep
дар хоб мондан: to oversleep
хоб омадан: to get sleepy
хоб паридан: to not be able to sleep
хоб дидан: to dream
хобатон хуш! Sleep well!

мурғобӣ

мурғобӣ: duck

Ҳамаи мурғобиҳо шиновари хуб мебошанд.
All ducks are good swimmers.
Тухми мурғобӣ хуштамъ нест, бинобар ин, онҳоро барои гӯшташон парвариш мекунанд.
Duck eggs are not tasty, so they are raised for their meat.

Bonus:
Here is an easy to read children’s story about a chicken, a duck and a mouse.
Мурғ, мурғобӣ ва муш

Some other birds:
гунҷишк: sparrow
мурғ: chicken
қу: swan
бум: owl
тӯтӣ: parrot
шутурмурғ: ostrich
кабк: partridge
лаклак: stork
булбул: nightingale
уқоб: eagle

даранда

даранда: carnivore

Яке аз намуди калонтарини дарандагон хирси сафед мебошад, ки дар қисми шимолии Арктика зиндагӣ мекунад.
One of the largest carnivores is the polar bear, which lives in the northern part of the Arctic.
Даранда, пеш аз ҳама, ҳайвони касал ва нисбатан беқувватро медорад.
A carnivore, first and foremost, catches sick and relatively weak animals.

Bonus:
Даранда can also be used as an adjective, “carnivorous”.
парандагони даранда: carnivorous birds
ҳайвонҳои даранда: carnivorous animals

Some other classifications for animals –
чаранда: herbivore
халтадор: marsupial
ширхӯр: mammal
ҳайвони ваҳшӣ: wild animal
ҳайвони хонагӣ: domestic animal
сутунмӯҳрадор: vertebrate

халос

халос: only, that’s all

Инсон бе истеъмоли хӯрок аз як моҳ зиёд зиндагӣ карда метавонад, вале бе об ҳамагӣ якчанд шабонарӯз умр ба cap бурда метавонаду халос.
Man can live with out food for more than a month, but he can live just a few days without water and that’s all.
Дар рӯзҳои корӣ онҳо одатан шаш соат ва дар рӯзҳои истироҳатӣ ҳафт соат мехобанду халос.
On work days they usually sleep for six hours and on days off for seven hours and that’s all.

Bonus:
Synonyms: тамом, бас

It sounds better in English to use the word “only” in the middle of the sentence instead of using “that’s all” at the end, eg “Man can live without food for more than a month, but only a few days without water.”

халос кардан: to release, to free
халос шудан: to be released, to be set free

Using халос with a verb at the end of a sentence indicates the completion of an action or a limit of the action. Notice also that the verb has the suffix у (and).

пеш аз ҳама

пеш аз ҳама: above all, first and foremost

Ба муносибати рӯзи таваллудатон самимона табрик гуфта, пеш аз ҳама ба ту умри дароз, хушбахтӣ, саломатӣ орзу мекунам.
I sincerely congratulate you on your birthday and, first and foremost, I wish you a long life, happiness and health
Ва пеш аз ҳама ба якдигар муҳаббати пурзӯр дошта бошед.
And above all have sincere love for one another.

Bonus:
Synonyms: қабл аз ҳама, дар навбати аввал

пеш аз: before
пеш аз ин: before this

бемислу монанд

бемислу монанд: unique, unequaled, unmatched

Маҷмааи “Кохи Наврӯз” дар ҷаҳон бемислу монанд буда, бо усули меъмории миллӣ бунёд шудааст.
The Kokhi Navruz Complex is unique in the world and was constructed with national architectural methods.
Қариб 400 ҳазор ҷанговари беҳтарин бо ҷасорати бемислу монанд меҷангиданд.
Nearly 400,000 excellent warriors fought with unmatched bravery.

Bonus:
Synonyms: беҳамто, бемисл, бемонанд, нестандарҷаҳон

мисл: alike, similar
монанд: alike, similar

In Tajik, two words with similar meaning can be connected with the word “and” (у) to give emphasis.

The first sentence comes from an article about the Kokhi Navruz complex in Dushanbe. You can read the article here: Кохи Наврӯз.

оббозӣ кардан

оббозӣ кардан: to bathe

Ҳар ду-се рӯз оббозӣ кардан лозим аст.
It is necessary to bathe every two to three days.
Вай ҳар саҳар бо оби хунук ва ҳар бегоҳ пеш аз хоб бо оби ширгарм оббозӣ мекунад.
He bathes every morning with cold water and every evening before bed with lukewarm water.

Bonus:
Alternative meanings –
оббозӣ кардан: to play in water
оббозӣ кардан: to swim

From Tajik-Tajik dictionary:
оббозӣ кардан: ба об даромадан ва шустушӯ кардан; шино кардан
(to get in the water and wash; to swim)

мусоидат кардан

мусоидат кардан: to facilitate, to be conducive to

Шароити табиии Англия бештар барои чорвопарварӣ мусоидат мекунад.
The natural conditions in England are more conducive to animal breeding.
Иқлими ноҳияи барои парвариши ҷуворимакка ва картошка мусоидат мекунад.
The climate of the region facilitates the growing of corn and potatoes.

Bonus:
мусоид: favourable, helpful
номусоид: unfavourable, not conducive
мусоидат: help, facilitation