шарқ

шарқ: east

Афғонистон аз ҷанубу шарқ бо Покистону Чин ҳамсарҳад мебошад.
Afghanistan borders Pakistan and China from the south and the east.
Дар вилояти Хатлон ҳаво абрнок шуда, шамол аз самти шарқ 3-8 метр дар як сония мевазад.
In the Khatlon region it is cloudy, and the wind is blowing from the east at 3-8 metres per second.

Bonus:
Add ӣ to change this word to an adjective:
шарқӣ: eastern

Шарқ also means the East, the Orient.
шарқиёна: oriental
шарқшинос: one who studies the East

гирду атроф

гирду атроф: surrounding, around

Барои халқҳои мамлакатҳои гирду атрофи кӯҳҳои Анд хатарноктарин офати табиӣ зилзила аст.
For the people of the countries surrounding the Andes mountains, the most dangerous natural disaster is the earthquake.
Дар гирду атрофи обанбор сӯзанакҳои гуногун парвоз карда, ҳашаротро дошта мехӯранд.
A variety of dragonflies fly around the reservoir, catching and eating insects.

Bonus:
Synonyms: гирду пеш, гирдогирд

атроф: side, surroundings (noun)
Кӯлоб ва гирду атрофаш: Kulob and its surroundings

давидан

давидан: to run

Шодӣ ба пеши модараш давид.
Shodi ran to his mother.
Шутурмурғ бузургтарин паранда мебошад, ки қадаш то ба се метр мерасад ва хеле тез медавад.
An ostrich, the biggest bird, can grow to a height of three metres and runs very fast.

Bonus:
Synonym: тохтан

ба ҳар тараф давидан: to try hard to get something done
даводав: running about
давондан: to make someone or something run (as in a horse)
тездав: fast-running (adj.), swift

Learn more verbs on Memrise: Tajik First 100 Verbs

ваҳшӣ

ваҳшӣ: wild

Дар бисёр ҷойҳо хукҳои ваҳширо барои пӯст ва гӯшт шикор мекунанд.
In many places they hunt wild pigs for their skin and meat.
Ҳайвони ваҳшие ки ман дидам, монанди паланг буд, пойҳояш чун пойҳои хирс, ва даҳонаш чун даҳони шер.
The wild animal that I saw was like a leopard, its feet were like the feet of a bear, and its mouth like a lion’s mouth.

Bonus:
Synonym: ёбоӣ

говмеши ваҳшӣ: wild buffalo
аспи ваҳшӣ: wild horse
оҳуи ваҳшӣ: wild deer
дарёи ваҳшӣ: wild river

ноябр

ноябр: November

Пасфардо, якуми ноябр ва оғози моҳи охирини фасли тирамоҳ.
The day after tomorrow is the first of November and the beginning of the last month of autumn.
Дар ИМА рӯзи Шукргузорӣ дар чаҳорум панҷшанбеи моҳи ноябр ҷашн гирифта мешавад. 
In USA Thanksgiving Day is celebrated on the fourth Thursday of the month of November

Bonus:
Months in Tajik aren’t capitalized.
Here are the rest of them:
январ: January
феврал: February
март: March
апрел: April
май: May
июн: June
июл: July
август: August
сентябр: September
октябр: October
ноябр: November
декабр: December

шутурмурғ

шутурмурғ: ostrich

Дар байни парандаҳо шутурмурғи африҳоӣ калонтарин мебошад.
Among birds, the African ostrich is the biggest.
Шутурмурғҳо гурӯҳ – гурӯҳ шуда зиндагӣ мекунанд, ва тухми растаниҳо, ҳашарот ва калтакалосҳоро мехӯранд
Ostriches live in groups and eat seeds, insects and lizards.

Bonus:
шутур: camel
мурғ: chicken

Some other birds:
гунҷишк: sparrow
мурғобӣ: duck
уқоб: eagle
қу: swan
булбул: nightingale
бум: owl
тӯтӣ: parrot

қадима

қадима: ancient

Самарқанд шаҳри қадима мебошад, ва қисмати зиёди мардуми ин шаҳри қадима тоҷик аст.
Samarkand is an ancient city, and a large segment of the people of this ancient city is Tajik.
Бисёр давлатҳои Африқо тамаддуни қадима доранд, масалан Миср ва Гана.
Many countries in Africa have ancient civilizations, for example Egypt and Ghana.

Bonus:
synonym: бостонӣ

If you are up for a challenge, you can read about the ancient city of Samarkand on Tajik Wikipedia: Самарқанд

нафақат

нафақат: not only

Рӯбоҳ нафақат заргӯш, балки муш ва паррандаҳоро низ дошта мехӯрад.
The fox not only catches and eats hares, but also mice and birds.
Сӯзанакҳо дар ҳаво нафақат ба пеш, балки ба қафо, чап ва рост, ба боло ва поён парвоз карда метавонанд.
Dragonflies can fly in the air not only forward, but also backward, to the right and left, up and down.

Bonus:
фақат: only

сӯзанак

сӯзанак: dragonfly

Бадани сӯзанакҳо дароз ва рангин аст.
The body of dragonflies is long and colourful.
Хӯрокро сӯзанак дар вақти парвоз дошта мехӯрад.
A dragonfly catches and eats food while flying.

Bonus:
Other insects:
мӯрча: ant
магас: fly
ору: wasp
занбӯри асал: bee
кайк: flea
хомӯшак: mosquito
малах: grasshopper
нонхӯрак: cockroach
шапалак: butterfly
гамбуск: beetle

ғарбӣ

ғарбӣ: western

Дар ИМА, нерӯгоҳҳои барқи обӣ аксар дар қисмати ғарбии мамлакат инкишоф ёфтаанд.
In the USA, hydroelectric power plants were developed mostly in the western part of the country.
Баҳрнаварди португалӣ Васко да Гама соли 1497 соҳилҳои ғарбии Африқаро давр зада, ба уқёнуси Ҳинд ворид шуд.
In 1497, the Portuguese mariner, Vasco da Gama, circled the western shores of Africa and entered the Indian Ocean.

Bonus:
шимол: north
шарқ: east
ҷануб: south
ғарб: west

Add ӣ to make an adjective:
шимолӣ: northern
шарқӣ: eastern
ҷанубӣ: southern
ғарбӣ: western

The letter ӣ can’t be in the middle of a word, so when the letter и is added to ғарбӣ (as in both of the sample sentences) the ӣ is changed to и.