бисёр

бисёр: very

Дарахти бодом бисёр зебост.
The almond tree is very beautiful.
Паррандаҳои соҳибчангол, масалан бум, шабона бисёр хуб мебинад.
Clawed birds, for example owls, see very well at night.

Bonus:
The first sentence would be better translated “Almond trees are very beautiful”, even though in Tajik the sentence is written in singular.

The word “бисёр” means “very” when used with an adjective, but it can also mean “a lot” when used with verbs and  “many” when used with nouns. For example –
бисёр фикр мекунад: he thinks a lot
бисёр гап мезананд: they talk a lot
бисёр ҳайвонот: many animals
бисёр мамлакатҳо: many countries

вуҷуд доштан

вуҷуд доштан: to exist

Бе Офтоб ҳаёт вуҷуд дошта наметавонад.
Without the sun life can not exist.
Олимон муайян кардаанд, ки дар дунё зиёда аз 350 ҳазор намуди растанӣ вуҷуд дорад.
Scientists have determined that in the world more than 350 thousand kinds of plants exist.

Bonus:
Synonyms: будан

вуҷуд: existence
доштан: to have
ба вуҷуд овардан: to create, to bring into existence
ба вуҷуд омадан: to be created, to come into existence

Many Tajik verbs consist of a noun with the verb доштан (to have). Here are some more examples –
камӣ доштан: to lack, to have a lack
монандӣ доштан: to resemble, to have a similarity
умед доштан: to hope, to have hope

фарҳанг

фарҳанг: culture

Душанбе маркази илму фарҳанги Тоҷикистон мебошад.
Dushanbe is the centre of science and culture of Tajikistan.
Таъриху фарҳанги Тоҷикистон бо Афғонистону Эрон монанд аст.
The history and culture of Tajikistan is similar to Afghanistan and Iran.

Bonus:
фанҳангӣ: cultural
фарҳанги миллӣ: national culture
бофарҳанг: cultured

шӯр

шӯр: salty

Оби Қарокӯл шӯр аст ва дар он тақрибан ҳаёт нест.
The water of Lake Karakul is salty and there is almost no life (living thing) in it.
Намак хуб аст; лекин агар намак шӯр набошад, бо чӣ шумо онро ислоҳ мекунед?
Salt is good; but if salt is not salty, with what can you correct it?

Bonus:
Synonyms: сернамак, намакин

оби ширин

оби ширин: fresh water

Байкал – кӯли чукуртарини олам буда, 1620 метр захираи калони оби ширин дорад.
Baikal, being the deepest lake in the world, has a 1620 meter large reserve of fresh water.
Қариб 2,5 фоизи оби сатҳи Замин оби ширин мебошад.
Nearly 2.5 percent of the water on the surface of Earth is fresh water.

Bonus:
ширин: sweet
оби шӯр: saltwater

1620: як ҳазору шашсаду бист
2,5: дую ним

яке аз онҳо

яке аз онҳо: one of them

Яке аз онҳо рафт.
One of them went.
Куҳҳои баланд дар рӯи замин бисёранд ва яке аз онҳо куҳи Ҳимолой мебошад.
There are lots of high mountains on the face of the earth and one of them is the Himalaya.

Bonus:
ҳеҷ яке аз онҳо: not one of them
ҳар яке аз онҳо: every one of them

сабад

сабад: basket

Ҳама хӯрданду сер шуданд; ва аз пораҳои нон дувоздаҳ сабадро пур карданд.
Everyone ate and was full; and they filled twelve baskets from the pieces of bread.
Маро аз тиреза дар сабад аз девори шаҳр фуроварданд, ва ман аз дасти вай халос шудам.
They lowered me in a basket from a window in the wall of the city, and I escaped from his hands.

Bonus:
сабадча: small basket
сабадбоф: basket weaver
сабадбофӣ: basket weaving

ҳеҷ вақт

ҳеҷ вақт: never

Ҳеҷ вақт бисёр гап назан.
Never talk a lot.
Ман туро ҳеҷ вақт аз ёдам намебарорам.
I will never forget you.

Bonus:
In Tajik they use double negatives, so ҳеҷ вақт occurs with the negative form of the verb.

вақт – time

ҳама вақт: all the time, always
баъзе вақт: sometimes
ягон вақт: any time, some time

марҳамат

марҳамат: mercy

Марҳамат мехоҳам, на қурбонӣ.
I want mercy, not sacrifice.
Марҳамат бар доварӣ ғалаба меёбад.
Mercy triumphs over judgment.

Bonus:
Synonyms: раҳм, лутф, меҳрубонӣ

This word is Arabic in origin. Notice the same three root consonants (р,ҳ,м) in the word раҳм.