мори обӣ

мори обӣ: water snake

Мори обӣ мори безаҳр аст.
A water snake is a non-poisonous snake.
Мори обӣ дар соҳилҳои дарёҳо, чашмаҳо ва кӯлҳо зиндагӣ мекунад.
Water snakes live on the shores (edges) of rivers, springs and lakes.

Bonus:
Adding the suffix ӣ to a noun changes it to an adjective.
об: water (noun)
обӣ: water (adj.)

Notice that the second sentence is singular in Tajik (a water snake lives…), but in English it sounds more normal in the plural (water snakes live).

Opposite of безаҳр (non-poisonous) is заҳрнок (poisonous).

You can read more about water snakes on the kitobam website: Мори Обӣ

шаб

шаб: night

Мо шаб меравем.
We will go at night.
Шаб чунон торик буд, ки каси рӯ ба ҳам омада ҳамдигарро шинохта наметавонист.
It was so dark at night that a person coming face to face with another couldn’t recognize each other.

Bonus:
Antonym: рӯз

шабонарӯз: 24-hour day
шабу рӯз: night and day
шаб ба хайр: good night
шаб гузаронидан: to spend the night
шабнам: dew (нам: damp)

ганҷ

ганҷ: treasure

Ҳар ҷо, ки ганҷи шумост, дили шумо низ дар он ҷо мешавад.
Wherever your treasure is, your heart will also be there.
Забон калидест, ки дари ганҷи донишро боз мекунад.
Language is the key that opens the door of the treasure of knowledge.

Bonus:
ганҷков: treasure seeker
ганҷёб: treasure finder
ганҷина: treasury, place where treasure is kept

кон

кон: mine

Рӯзи якшанбе барои табобат ба кони намак омаданд.
On Sunday they came to the salt mine for treatment.
Австралия бо конҳои тило машҳур аст.
Australia is known for its gold mines.

Bonus:
Тило can also be spelled тилло.

кандан: to mine
конкан: miner
кони ангишт: coal mine
кони нуқра: silver mine

кӯча

кӯча: street

Идораи мо дар кӯчаи Мирзо Турсунзода ҷойгир аст.
Our office is located on Mirzo Tursonzoda Street.
Ман ҳеҷ гоҳ ин хел иморатҳои баланди зебо, ин хел кӯчаҳои серодамро надида будам.
I had never seen such tall beautiful buildings and such crowded streets.

Bonus:
серодам: full of people, crowded

ба кӯча баромадан: to go outside
дар кӯча мондан: to become homeless

Add the suffix гӣ to make this word, кӯча, an adjective –
гапи кӯчагӣ: street talk
чароғҳои кӯчагӣ: street lamps

бозича

бозича: toy

Ман барои писарам бозича харидам.
I bought a toy for my son.
Мо дар қуттии калон бозичаҳои бисёр доштем.
We had lots of toys in a big box.

Bonus:
бозичафурӯш: toy seller
бозичафурӯшӣ: toy selling
бозӣ: game
бозӣ кардан: to play

This word is also used for Christmas ornaments that are hung on a Christmas tree (or New Year’s tree).

You can read a short paragraph about toys on Tajik Wikipedia: Бозича

девор

девор: wall

Дар девор харитаи осмон овехтам.
I hung a map of the sky on the wall.
Вай савора омада, дар сояи девори баланде қарор гифифт.
He rode up, and rested in the shade of a tall wall.

Bonus:
девори калъа: castle wall, fortress wall
девори шаҳр: city wall
девори похса: mud wall

There are several verbs for “to build a wall” – девор сохтан, девор кашидан, девор задан, девор кардан

To make wall into an adjective, add the suffix ӣ.
соати деворӣ: wall clock

Tajik saying:
Девор муш дорад, муш гӯш дорад.
Walls have mice, mice have ears.
It means, be careful when telling a secret because you don’t know who might be listening.

бор

бор: time

Рафиқам се бор ба Москва рафтааст.
My friend has gone to Moscow three times.
Ин китоби бадеиро якчанд бор хондам.
I read this novel several times.

Bonus:
бори дигар: another time
аввалин бор: first time

Tajik Proverb –
Кӯр як бор дар чоҳ меғалтад.
The blind man only falls in the well once. (Learn from your mistakes.)

китоби бадеӣ: book of fiction; novel

In Tajik, when a noun comes after a number or a word like “several”, the noun does not take the plural ending, for example “якчанд бор” (several times).

лимӯ

лимӯ: lemon

Лимӯ меваи туршмазаи хушбўӣ аст, ки дар ҷойҳои зимистонаш гарм мерӯяд.
A lemon is a sour-tasting, sweet-smelling fruit, which grows in places where the winter is warm.
Мо лимӯ хариданӣ будем, аммо дар бозор лимӯ набудааст.
We were going to buy lemons, but in the market there were no lemons.

Bonus:
Лимӯ also means lemon tree.

лимӯранг: lemon-coloured
лимӯзор: lemon grove
лимӯпарвар: lemon grower
лимӯпарварӣ: lemon-growing

You can learn more fruits at Memrise: Tajik Fruit and Nuts

варзишгар

варзишгар: athlete

Дар Ниммарафони IX байналмилалии Душанбе панҷоҳ варзишгар аз ҳаждаҳ кишвари олам ширкат намуданд.
In the IX International half marathon of Dushanbe fifty sportsmen from eighteen countries of the world participated.
Умуман, варзишгарони Эфиопия ҳар сол натиҷаҳои баланд ба даст меоранд.
Generally, athletes from Ethiopia achieve high results every year.

Bonus:
Adding the suffix гар to a noun produces another noun that is a person. Examples –
варзиш: exercise, sports
варзишгар: athlete, sportsman
ситоиш: worship
ситоишгар: worshiper
ситам: oppression
ситамгар: oppressor
фиреб: lie
фиребгар: liar

Today’s sentences both come from an article in yesterday’s news about the recent half marathon in Dushanbe. You can read the whole article here – Ниммарафони IX байналмилалии шаҳри Душанбе.