ҳавзаи дарё

ҳавзаи дарё: river basin

Дар Амрикои Ҷанубӣ дар ҳавзаи дарёи Ориноко шаршараи Анхел воқеъ гардидааст.
Angel Falls waterfall is situated in South America in the Orinoco river basin.
Панҷакент дар қисмати миёнаи ҳавзаи дарёи Зарафшон ҷойгир аст.
Panjakent is located in the middle section of the Zarafshon river basin.

Bonus:
дарё: river

You can read more about the Zarafshon river basin on Tajik wikipedia – Зарафшондарё

ҳавзаи дарёи Амазон: Amazon river basin
ҳавзаи дарёи Вахш: Vakhsh river basin
ҳавзаи дарёи Панҷ: Panj river basin

сарҳад

сарҳад: border

Сарҳади Тоҷикистон бо Афғонистон соли 1885 муқаррар карда шудааст.
The border of Tajikistan with Afghanistan was established in the year 1885.
Баҳори соли 1812 Бонапарт Наполеон беш аз нисфи лашкари худ ба сарҳадҳои ғарбии Русия наздик овард.
In the spring of 1812 Napolean Bonapart brought more than half of his army near the eastern borders of Russia.

Bonus:
Synonym: марз

сарҳадбон: border guard
сарҳадро бастан: to close the border

To use as an adjective, add ӣ –
ҳодисаи сарҳадӣ: border incident
ноҳияҳои сарҳадӣ: border regions

ҷаҳон

ҷаҳон: world

Дар ҷаҳон бештар аз дусаду сӣ давлат мавҷуд аст.
In the world there are more than two hundred and thirty countries.
Ҷаҳонро дӯст надоред, на он чиро, ки дар ҷаҳон аст.
Do not love the world, nor the things that are in the world.

Bonus:
Synonyms: дунё, олам

To use world as an adjective, add the suffix ӣ –
сулҳи ҷаҳонӣ – world peace
шӯҳрати ҷаҳонӣ – world fame, world honour

ба ҷаҳон омадан: to be born (to come to the world)

самт

самт: direction

Агар ба Шимол нигарем, дасти рости мо самти Шарқ ва дасти чапи мо самти Ғарбро нишон медиҳад.
If we look to the north, our right hand shows the direction of east, and our left hand shows the direction of west.
Соли 1497 Васко да Гама бо чаҳор киштӣ аз Португалия баромада, ба самти ҷануб ҳаракат кард.
In the year 1497 Vasco da Gama set out from Portugal with four ships and headed in the direction of south.

Bonus:
Synonyms: тараф, сӯ, ҷониб

самти бод: wind direction
самти қибла: the direction of Mecca, toward Mecca

сатҳ

сатҳ: surface, surface area

Дар рӯз Офтоб сатҳи Заминро гарм менамояд.
In the day the sun warms the surface of the earth.
Пиряхи рӯизаминӣ қариб тамоми сатҳи Антарктидаро фаро гирифтааст.
A continental glacier covers almost all of the surface of Antarctica.

Bonus:
сатҳи Замин: the surface of the earth
сатҳи об: the surface of the water
сатҳи Моҳ: the surface of the moon
сатҳи Миррих: the surface of Mars
аз сатҳи баҳр: from the surface of the sea; above sea level

пиряк

пиряк: glacier

Пиряхи аз ҳама калони Тоҷикистон пиряхи Федченко мебошад.
The largest glacier in Tajikistan is the Fedchenko glacier.
Пиряхҳо ба ду гурӯҳи калон ҷудо мекунанд: пиряхҳои кӯҳӣ ва рӯизаминӣ.
Glaciers are divided into two large groups: alpine and continental glaciers.

Bonus:
пирях = пир (old) + ях (ice)

You can read more about the Fedchenko glacier on Tajik wikipedia: Пиряхи Федченко

See other Word of the Day geography words here: Word a Day – Tag: geography

масофа

масофа: distance

Масофаи роҳи аз Душанбе то Роғун сад километр аст.
The distance of the road from Dushanbe to Rogun is one hundred kilometres.
Тоҷикистон дар Ҷануб ба масофаи 1030 км бо Ҷумхурии Афғонистон ҳамсарҳад мебошад.
Tajikistan in the south shares a border with the country of Afghanistan for a distance of 1030 km.

Bonus:
Synonym: дурӣ, фосиламасофаи мобайни Моҳ ва Замин: the distance between the moon and the earth

соҳил

соҳил: shore, bank

Дар дарёҳо ва обҳои назди соҳили уқёнусҳо моҳӣ бисёр аст.
In the rivers and waters near the ocean shores there are a lot of fish.
Шаҳрҳои Сарбанд, Норак ва Роғун дар соҳили дарёи Вахш сохта шудаанд.
The cities of Sarband, Norak and Rogun were built on the banks of the river Vakhsh.

Bonus:
This word can be used for the land by rivers, lakes, seas and oceans.

Synonym: канор

ба соҳил фуромадан: to go on shore
дар соҳили ҷанубии дарё: on the south bank of the river

See other geography related words on the Talk Tajik Today website: geography

дарёча

дарёча: stream

Дар деҳаи Тавилдара дарёчаи шӯху тезҷараёне ҷорӣ мешавад.
In the village of Tavildara an lively, fast-flowing stream flows.
Аз миёни оби шаффофи кабуди дарёча сангҳои нӯгтезу калон-калон намоёнанд.
From the midst of the water of the clear, blue stream huge sharp rocks are visible.

Bonus:
The suffix ча means “little”. So дарёча can also be translated as “little river”.

Other bodies of water –
дарё: river
уқёнус: ocean
баҳр: sea
кӯл: lake
шаршара: waterfall
кӯлмак: puddle, pool
пирях: glacier