қитъа

қитъа: continent

Дар Австралия набототу ҳайвоноти бисёре мавҷуданд, ки дар қитъаҳои дигар вонамехӯранд.
In Australia many plants and animals exist that are not found on other continents.
Ҳоло дар қитъаи Осиё зиёда аз як миллиард одамон аз оби тозаи нӯшокӣ маҳрум мебошанд.
Still, on the continent of Asia more than one billion people are deprived of clean drinking water.

Bonus:
You can read a short description of continents on Tajik Wikipedia: Қитъа. There are 6 continents –
Авруосиё: Eurasia
Африқо: Africa
Амрикои Шимолӣ: North America
Амрикои Ҷанубӣ: South America
Австралия: Australia
Антарктида: Antarctica

Some geographers consider there to be 7 continents, dividing Eurasia into two continents –
Аврупо: Europe
Осиё: Asia

ҷазира

ҷазира: island

Ҷазираи аз ҳама калон Гренландия мебошад.
The biggest island of all is Greenland.
Баъзе ҷазираҳо дар уқёнус гурӯҳ-гурӯҳ вомехӯранд. Онҳоро галаҷазира меноманд.
Some islands in the ocean are found in groups. They are called an archipelago.

Bonus:
Definition of island in the Tajik dictionary –
ҷазира: хушкӣ дар миёни об (хоҳ хурд бошад хоҳ калон), ки об аз ҳар сӯ онро иҳота кардааст.
dry area in the water (sometimes small and sometimes big) that is surrounded by water on all sides.

ҷазиранишин: island-dweller, person who lives on an island

Tajiks also use the Russian loan word, архипелаг, for archipelago.

ҷануб

ҷануб: south

Ман дар деҳаи Қаротоғ, ки дар ҷануби Тоҷикистон воқеъ аст, ба дунё омадаам.
I was born in the village of Karatog, which is located in the south of Tajikistan.
Писта дар қисматҳои ҷанубу ғарби ҷумҳурӣ парвариш меёбад.
Pistachios are grown in the south and west parts of the country.

Bonus:
To make this word into an adjective add the suffix ӣ.
ҷанубӣ: southern
Example: сарҳади ҷанубӣ (southern border)
It is also used in that form for countries.
Examples: Америкои Ҷанубӣ: (South America), Кореяи Ҷанубӣ (South Korea), Африкаи Ҷанубӣ (South Africa)

шимол: north
ғарб: west
шарқ: east

уқёнус

уқёнус: ocean

Шӯрии оби уқёнус дар ҳама ҷо як хел нест.
The saltiness of ocean water is not the same in every place.
Қариб понздаҳ фоизи масоҳати уқёнус яхпӯш мешавад.
About fifteen percent of the area of the ocean is covered with ice.

Bonus:
Уқёнуси Ором: Pacific Ocean
Уқёнуси Атлантик: Atlantic Ocean
Уқёнуси Ҳинд: Indian Ocean
Уқёнуси Яхбастаи Шимолӣ: Arctic Ocean
қаторкӯҳҳои зериуқёнусӣ: undersea mountain ranges

шаршара

шаршара: waterfall

Дар соли 2014 аз сардии ҳаво шаршараи Ниагара ях баст.
In the year 2014 the Niagara Falls waterfall froze from the cold weather.
Дар Тоҷикистон шаршараи аз ҳама баланд дар саргаҳи Искандардарё воқеъ гардидааст.
In Tajikistan the highest waterfall is located at the beginning of the Iskandar River.

Bonus:
Synonym: обшор
Tajik Wikipedia has a very short and easy to read paragraph about the Iskandar River which flows from Iskanderkul (Lake Alexander): Искандардарё

ғор

ғор: cave

Рӯбоҳон ғорҳо ва парандагони осмон лонаҳо доранд.
Foxes have caves and birds of the air have nests.
Аз даруни ғор ба гӯшаш як ғулғулаи пурдаҳшат расид.
From inside the cave he heard a terrifying rumbling. (From inside the cave a terrifying rumbling reached his ear.)

Bonus:
ғорнишин: cave-dweller
Here is an interesting story about a cave high in the Aini district with a mummified body that people go to visit. The video on the page is not too difficult to understand. Ҷасади дар ғор

дарё

дарё: river

Дарозтарин дарё дар ҷаҳон дарёи Нил мебошад..
The longest river in the world is the river Nile.
Дарёи Вахш зимистон камоб мешавад.
The Vakhsh river is shallow in the winter.


Bonus:
ча is a suffix that can be used to mean something small. So дарёча is a small river, or a stream.