вулқон

вулқон: volcano

Дар соҳилҳои шарқии Авруосиё бисёр вулқонҳои амалкунанда мавҷуданд.
On the eastern shores of Eurasia there are many active volcanoes.
Оташфишонии вулқон аз якчанд рӯз то як моҳ давом карда, баъд ором мешавад.
The eruption of a volcano lasts from several days to one month, and then it becomes quiet (dormant).

Bonus:
Alternate spelling: вулкан

вулқонӣ: volcanic
зилзилаҳои вулқонӣ: volcanic earthquake
вулқоншинос: volcanologist
вулқоншиносӣ: volcanology
вулқони амалкунанда: active volcano
вулқони хомӯш: dormant volcano

ғарбӣ

ғарбӣ: western

Дар ИМА, нерӯгоҳҳои барқи обӣ аксар дар қисмати ғарбии мамлакат инкишоф ёфтаанд.
In the USA, hydroelectric power plants were developed mostly in the western part of the country.
Баҳрнаварди португалӣ Васко да Гама соли 1497 соҳилҳои ғарбии Африқаро давр зада, ба уқёнуси Ҳинд ворид шуд.
In 1497, the Portuguese mariner, Vasco da Gama, circled the western shores of Africa and entered the Indian Ocean.

Bonus:
шимол: north
шарқ: east
ҷануб: south
ғарб: west

Add ӣ to make an adjective:
шимолӣ: northern
шарқӣ: eastern
ҷанубӣ: southern
ғарбӣ: western

The letter ӣ can’t be in the middle of a word, so when the letter и is added to ғарбӣ (as in both of the sample sentences) the ӣ is changed to и.

кӯл

кӯл: lake

Аксарияти кӯлҳои Австралия норавон ва шӯранд.
Most of the lakes in Australia are still and salty.
Дар сарҳади ИМА бо Канада системаи калони кӯлҳои ҷаҳон – Кӯлҳои Бузург ҷойгир шудаанд.
On the border of the USA with Canada the largest system of lakes in the World, the Great Lakes, is situated.

Bonus:
Most lakes in Tajikistan have the suffix кӯл as part of the name, for example, Искандеркӯл, which is Lake Alexander. When we translate it into English we leave the кӯл in the name, but also add the word “lake”.
Искандеркӯл: Lake Iskanderkul
Зоркӯл: Lake Zorkul
Қарокӯл: Lake Qarokul, (or Lake Karakul)

Tiroz website has a nice, short article about the lakes of Tajikistan: Кӯлҳои Тоқикистон

Other bodies of water:
дарё: river
ҳавзаи дарё: river basin
дарёча: stream
уқёнус: ocean
баҳр: sea
шохоб: tributary
шаршара: waterfall
пирях: glacier
кӯли сунъӣ: artificial lake

Бразилия

Бразилия: Brazil

Сан-Паулу шаҳри калонтарини Бразилия мебошад.
Sao Paolo is the largest city in Brazil.
Бразилия калонтарин мамлакати Амрикои Лотинӣ буда, дар он хусусиятҳои зиёди қитъаро мушоҳида кардан мумкин аст.
Brazil is the largest country in Latin America, and it is possible to observe many of the characteristics of the continent there.

Bonus:
If you want to learn more country names, there is a good list on this Wikipedia page: Country Names.

шарқӣ

шарқӣ: eastern

Иқлими Помири шарқӣ хунук ва хушк аст.
The climate in the eastern Pamirs is cold and dry.
Айвони Сулаймон, ки дар девори шарқӣ буд, 250 метр дарозӣ дошт.
Solomon’s Porch, which was on the eastern side, had a length of 250 metres.

Bonus:
шимол: north
шарқ: east
ҷануб: south
ғарб: west

Add ӣ to make an adjective:
шимолӣ: northern
шарқӣ: eastern
ҷанубӣ: southern
ғарбӣ: western

ҷануби шарқ

ҷануби шарқ: south-east

Малайзия дар ҷануби шарқи Осиё ҷойгир аст.
Malaysia is located in south-east Asia.
Ҷануби шарқи Камчатка ноҳияи аз ҳама сербарфи Осиё мебошад.
South-east Kamchatka is the snowiest region in Asia.

Bonus:
шимол: north
шарқ: east
ҷануб: south
ғарб: west
шимоли шарқ: north-east
шимоли ғарб: north-west
ҷануби шарқ: south-east
ҷануби ғарб: south-west

ИМА

ИМА: USA

Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
United States of America
Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аз пуриқтидортарин давлатҳои дунё ба ҳисоб меравад.
The United States of America is considered to be one of the most powerful countries in the world.
Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аз шарқ бо уқёнуси Атлантика ва аз ғap6 бо уқёнуси Ором, дар шимол бо Канада ва дар ҷануб бо Мексика хамсарҳад мебошад.
The United States of America borders the Atlantic Ocean on the east, the Pacific Ocean on the west, Canada on the north and Mexico on the south.

Bonus:
Unusual plural form.
иёлат: state
иёлот: states

If you want to learn more country names, there is a good list on this Wikipedia page: Country Names.

биёбон

биёбон: desert

Боришот бештар дар минтақаи тропикӣ ва аз ҳама кам дар биёбонҳо меборад.
Precipitation falls mostly in tropical regions and least of all in deserts.
Дар қисми шимолии Африқо биёбони бузургтарини ҷаҳон ҷойгир аст.
The largest desert in the world is located in the northern part of Africa.

Bonus:
Synonym: саҳро

Add the suffix ӣ to change this noun to an adjective.
гули биёбонӣ: desert flower
минтақаҳои биёбонӣ: desert regions

биёбоннишин: desert-dweller
нимбиёбон: semi-desert

шохоб

шохоб: tributary

Вахш бузургтарин шохоби дарёи Ому аст.
The Vakhsh is the biggest tributary of the Amu Darya river.
Нили Сафед дар наздикии шаҳри Хартум бо шохоби калонтарин – Нили Кабуд – пайваст мегардад.
The White Nile joins with its largest tributary, the Blue Nile, near Khartoum.

Bonus:
Other water words:
дарё: river
ҳавзаи дарё: river basin
дарёча: stream
уқёнус: ocean
баҳр: sea
кӯл: lake
шаршара: waterfall
пирях: glacier

сарзамин

сарзамин: land, territory

Се солу шаш моҳ дар сарзамин борон набуд.
There was no rain on the land for three years and six months.
Тоҷикистон сарзамини кӯҳсор аст.
Tajikistan is a mountainous land.

Bonus:
Synonyms: мамлакат, кишвар

сарзамини бегона: foreign land
сарзамини бостонӣ: ancient land
сарзамини тоҷикон: land of the Tajik people