бой

бой: abundant, bountiful

Олами ҳайвоноти ҷангалҳои Амрикои Ҷанубӣ бою гуногун аст.
The animal life in the jungles of South America is bountiful and varied.
Обҳои Антарктида аз плактон бойанд, ки барои кит манбаи хӯрок мебошанд.
The waters of the Antarctic are abundant with plankton, which are a source of food for the whale.

Bonus:
олами ҳайвонот: animal kingdom

When the word бой is connected to у (and), the letter й is dropped. This is the same with all words ending with ой.
лой: mud
лою об: mud and water
чой: tea
чою нон: tea and bread
пой: foot
пою даст: foot and hand

Just as in English, the word бой, often translated as “rich”, has many meanings. It can mean “wealthy”, “diverse”, “vibrant”.
одами бой: rich (wealthy) person
Театри халқии тоҷик таърихи бою рангин дорад.The Tajik national theatre has a rich (vibrant) and colourful history.

ниҳоят

ниҳоят: extremely, very

Дарахтон дар ин қишлоқ ниҳоят бисъёранд.
There are very many trees in this village.
Шаршараи Искандардарё ҳамагӣ якчанд метр баландӣ дорад, аммо дар дарёҳои олам шаршараҳое мавҷуданд, ки ниҳоят баланданд.
The Lake Iskanderkul waterfall has a height of several metres, but in the rivers of the world there exist waterfalls that are extremely high.

Bonus:
Synonyms: хеле, бисёр

ниҳоят зарур: very necessary
ниҳоят осон: very easy
ниҳоят хатарнок: very dangerous

ниҳоят can also mean “finally”

кӯҳӣ

кӯҳӣ: mountainous, mountain (adj.)

Тоҷикистон кишвари кӯҳӣ буда, дар ҷанубу шарқи Осиёи Марказӣ воқеъ гардидааст.
Tajikistan is a mountainous country that is located in the south and east of Central Asia.
Бегоҳ ҳаво салқин мешавад ва дар водиҳо боди кӯҳӣ мевазад.
In the evening the weather is cool and in the valleys a mountain wind blows.

Bonus:
When you add the letter ӣ to a noun, it becomes an adjective.
кӯҳ: mountain
кӯҳӣ: mountainous, mountain (adj.)

паланги кӯҳӣ: mountain leopard
бузи кӯҳӣ: mountain goat
минтакаҳои кӯҳӣ: mountainous regions

бачагона

бачагона: children’s, of (or for) children

Дар китобхонаи бачагона кор мекунам.
I work in the children’s library.
Ман аз мағоза либоси бачагона харидам.
I bought children’s clothes from the shop.

Bonus:
When the suffix она is added to a noun, it becomes an adjective. When the noun ends in a vowel the suffix is гона.
бача: child
бачагона: children’s
зан: woman
занона: women’s
мард: man
мардона: men’s
писар: boy
писарона: boy’s
духтар: girl
духтарона: girl’s

адабиёти бачагона: children’s literature, literature for children
сурудҳои бачагона: children’s songs, songs for children
мактаби мусиқии бачагона: children’s music school

нӯгтез

нӯгтез: pointed, sharp

Дар давраи ибтидои асрҳои миёна, каллапӯши анъанавии тоҷикон кулоҳи нӯгтез буд.
At the beginning of the Middle Ages, the traditional hat of the Tajiks was a pointed hat.
Марминҷон растании бисёрсолаи буттагӣ буда, тана ва барги он бо хорчаҳои нӯгтез иҳота гардидаанд.
The raspberry is an perennial bushy plant; its body and leaves are surrounded with small sharp thorns.

Bonus:
нӯг: point, tip
тез: sharp

Other compound words with тез
гӯштез: sharp-eared, having keen hearing
зеҳнтез: sharp-minded
тезбин: sharp-sighted
тезчангол: sharp-clawed

ваҳшӣ

ваҳшӣ: wild

Дар бисёр ҷойҳо хукҳои ваҳширо барои пӯст ва гӯшт шикор мекунанд.
In many places they hunt wild pigs for their skin and meat.
Ҳайвони ваҳшие ки ман дидам, монанди паланг буд, пойҳояш чун пойҳои хирс, ва даҳонаш чун даҳони шер.
The wild animal that I saw was like a leopard, its feet were like the feet of a bear, and its mouth like a lion’s mouth.

Bonus:
Synonym: ёбоӣ

говмеши ваҳшӣ: wild buffalo
аспи ваҳшӣ: wild horse
оҳуи ваҳшӣ: wild deer
дарёи ваҳшӣ: wild river

тобовар

тобовар: resistant, able to withstand

Дарахти нок ба хунукӣ тобовар буда, баландқад ва дарозумр мебошад.
The pear tree is resistant to cold, tall, and long-living.
Дар ин шаҳрҳо биноҳои серошёнаи ба зилзила тобовар месозанд.
In these cities they build earthquake resistant multi-storey buildings.

Bonus:
ба ҳарорати баланд тобовар: able to withstand high temperatures
ба шароити иқлим тобовар: able to withstand the climate conditions
ба хушкӣ тобовар: resistant to dry (conditions)
ба касалӣ тобовар: resistant to illness
ба антибиотикҳо тобовар: resistant to antibiotics

шарқӣ

шарқӣ: eastern

Иқлими Помири шарқӣ хунук ва хушк аст.
The climate in the eastern Pamirs is cold and dry.
Айвони Сулаймон, ки дар девори шарқӣ буд, 250 метр дарозӣ дошт.
Solomon’s Porch, which was on the eastern side, had a length of 250 metres.

Bonus:
шимол: north
шарқ: east
ҷануб: south
ғарб: west

Add ӣ to make an adjective:
шимолӣ: northern
шарқӣ: eastern
ҷанубӣ: southern
ғарбӣ: western

ҷануби шарқ

ҷануби шарқ: south-east

Малайзия дар ҷануби шарқи Осиё ҷойгир аст.
Malaysia is located in south-east Asia.
Ҷануби шарқи Камчатка ноҳияи аз ҳама сербарфи Осиё мебошад.
South-east Kamchatka is the snowiest region in Asia.

Bonus:
шимол: north
шарқ: east
ҷануб: south
ғарб: west
шимоли шарқ: north-east
шимоли ғарб: north-west
ҷануби шарқ: south-east
ҷануби ғарб: south-west

зеботарин

зеботарин: most beautiful, prettiest

Шаҳри Рио-де-Жанейро яке аз шаҳрҳои зеботарини дунё аст.
The city of Rio de Janeiro is one of the most beautiful cities in the world.
Шаршараи Игуасу яке аз зеботарин шаршароҳои рӯйи Замин аст.
The Iguazu Falls is one of the most beautiful waterfalls on the face of the earth.

Bonus:
These sentences are very similar, but notice that you can put the adjective either before or after the noun.

зебо: beautiful, pretty
зеботар: more beautiful, prettier
зеботарин: most beautiful, prettiest

Other words with the suffix тарин –
чуқуртарин: deepest
қадимтарин: oldest, most ancient
муҳимтарин: most important
бузургтарин: greatest

For more help with comparatives and superlatives see this worksheet: Comparatives and Superlatives