гурусна

гурусна: hungry

Гурги гурушна ба рама ҳамла кард.
The hungry wolf attacked the flock.
Агар душманат гурусна бошад, ба ӯ хӯрок деҳ; агар ташна бошад, ба ӯ об деҳ.
If your enemy is hungry, give him food; if he is thirsty, give him water.

Bonus:
Opposite-
сер: full

гуруснагӣ: hunger

гурусначашм: greedy
гурусначашмӣ: greed

This word is often shortened and pronounced гушна.

зимистона

зимистона: winter (adj.)

Вай ба бозори Корвон рафт, то ки барои кӯдаконаш либоси зимистона харад.
She went to the Korvon market to buy winter clothes for her child.
Дар нишебиҳои шимоли кӯҳҳои Татра шахри Закопанеи Лахистон чойгир аст, ки онро «пойтахти зимистона» номидаанд.
On the northern slopes of the Tatra mountains the Polish town of Zakopane is situated, which they call the “winter capital”.

Bonus:
зимистон: winter (noun)
зимистона: winter (adj.)
зимистонӣ: winter (adj.)

The suffix -а is added to make it an adjective. Often the suffix -ӣ is added to nouns to make them adjectives. See these examples for the seasons.

таътили зимистона: winter holidays
таътили тобистона: summer holidays
таътили тирамоҳӣ: autumn or fall holidays
таътили баҳорӣ: spring holidays

While зимистона and зимистонӣ are both correct, зимистона is used more often.

See also –
хоби зимистона: winter hibernation

хавфнок

хавфнок: dangerous, terrible

Дар уқёнуси кушод сунами барои киштиҳо он кадар хавфнок нест.
In the open ocean tsunamis are not that dangerous for ships.
Аксарияти лӯндакирмҳо муфтхӯри хавфноки растанӣ, ҳайвонот ва одам мебошанд.
The majority of roundworms are dangerous parasites of plants, animals and people.

Bonus:
Synonym: хатарнок, тарснок

The suffix нок can be added to a noun to form an adjective. Here are some more examples –
нам: moisture
намнок: damp
абр: cloud
абрнок: cloudy
ғазаб: anger
ғазабнок: angry
дард: pain
дарднок: painful
заҳр: poison
заҳрнок: poisonous
фоида: benefit
фоиданок: beneficial

муқаддас

муқаддас: holy, sacred

фил дар Тайланд ҳайвонҳои муқаддас ҳисобида мешавад.
Elephants are considered to be sacred animals in Thailand.
Кафшҳоятро аз пойҳоят каш, зеро ҷое ки дар он истодаӣ, замини муқаддас аст.
Take the shoes off your feet, because the place where you are standing is holy ground.

Bonus:
Synonyms: пок, соф, тоза, азиз

китоби муқаддас: holy book
шаҳри муқаддас: holy city
бӯсаи муқаддас: holy kiss

As a noun –
муқаддас: saint
муқаддасон: saints

The word муқаддас has Arabic origins. Notice the same three root consonants (қдс) in these words.
қудсият: holiness
Рӯҳулқудс: Holy Spirit

бемислу монанд

бемислу монанд: unique, unequaled, unmatched

Маҷмааи “Кохи Наврӯз” дар ҷаҳон бемислу монанд буда, бо усули меъмории миллӣ бунёд шудааст.
The Kokhi Navruz Complex is unique in the world and was constructed with national architectural methods.
Қариб 400 ҳазор ҷанговари беҳтарин бо ҷасорати бемислу монанд меҷангиданд.
Nearly 400,000 excellent warriors fought with unmatched bravery.

Bonus:
Synonyms: беҳамто, бемисл, бемонанд, нестандарҷаҳон

мисл: alike, similar
монанд: alike, similar

In Tajik, two words with similar meaning can be connected with the word “and” (у) to give emphasis.

The first sentence comes from an article about the Kokhi Navruz complex in Dushanbe. You can read the article here: Кохи Наврӯз.

табиӣ

табиӣ: natural

Дар Тоҷикистон ғайр аз кӯлҳои табиӣ кӯлҳои сунъӣ низ мавҷуданд.
In Tajikistan, in addition to natural lakes there are also man-made lakes.
Нахҳои табииро аз зағир, пахта, ҷут, канаб, пашми ҳайвонот ва пилла тайёр мекунанд.
Natural fibers are prepared from flax, cotton, jute, hemp, animal hair and cocoons.

Bonus:
When a suffix is added to a word ending in ӣ, the ӣ is changed to и; the letter ӣ can’t occur in the middle of the word. See an example in the second sentence where the -ро is added to табиӣ – нахҳои табииро.

табият: nature

сарватҳои табиӣ: natural resources
офати табиӣ: natural disaster
гази табиӣ: natural gas

тез

тез: sharp

Муш бо дандончаҳои тезаш бандро зуд бурид.
The mouse quickly cut the cord with its sharp little teeth.
Қайчӣ асбоби тези дӯзандагӣ буда, аз замонҳои қадим маълум аст.
Scissors are a sharp sewing tool that have been around since ancient times.

Bonus:
Antonym: кунд (blunt)

Alternate meanings –
тез: quickly (adv.), fast (adj.)
тез: spicy

Корди тез тез мебурад. A sharp knife cuts quickly.

зеҳни тез: sharp mind
кунҷи тез: sharp corner
тезчангол: sharp-clawed

There are a lot of compound words that use тез, using all three definitions of тез. Reading through lists of words like that is a great way to increase your vocabulary. You can see a list of compound words with тез in this Tajik dictionary, page 341.

диққатҷалбкунанда

диққатҷалбкунанда: captivating, fascinating

Aфсонахонӣ барои кӯдакон хеле шавқовар ва диққатҷалбкунанда аст. 
Storytelling for children is very interesting and fascinating.
Ибораҳои рекламавӣ бояд диққатҷалбкунанда бошанд ва таъиноти асосии молро дар бар гиранд.
Advertising phrases should be captivating and contain the main purpose of the product.

Bonus:
Synonyms: шавқовар, ҷозибадор, дилкаш

диққат: attention
ҷалб кардан: to attract; to pull towards; to draw in

Challenge: How many times can you use this word in your conversations today? One? Five? More?

ҳамешасабз

ҳамешасабз: evergreen

Санавбар дарахти сузанбарги хамешасабз мебошад.
Spruce is a “needle-leaf” evergreen tree.
Лимӯ  дарахти ҳамешасабз буда, то панҷ метр қад мекашад.
The lemon tree is an evergreen tree that grows to five metres.

Bonus:
ҳамеша: always
сабз: green

фаъол

фаъол: active

Каждум, асосан, шабона фаъол аст.
A scorpion is mainly active at night.
Модарам дар соҳаи сиёсат фаъол аст.
My mother is active in politics.

Bonus:
Synonyms: серҳаракат, чаққон

фаъолият: activity, action
фаъолона: actively

металлҳои фаъол: active metals (chemistry)