нӯгтез

нӯгтез: pointed, sharp

Дар давраи ибтидои асрҳои миёна, каллапӯши анъанавии тоҷикон кулоҳи нӯгтез буд.
At the beginning of the Middle Ages, the traditional hat of the Tajiks was a pointed hat.
Марминҷон растании бисёрсолаи буттагӣ буда, тана ва барги он бо хорчаҳои нӯгтез иҳота гардидаанд.
The raspberry is an perennial bushy plant; its body and leaves are surrounded with small sharp thorns.

Bonus:
нӯг: point, tip
тез: sharp

Other compound words with тез
гӯштез: sharp-eared, having keen hearing
зеҳнтез: sharp-minded
тезбин: sharp-sighted
тезчангол: sharp-clawed

нерӯгоҳи барқи обӣ

нерӯгоҳи барқи обӣ: hydroelectric power plant

Нерӯгоҳи барқи обии Норак дар дарёи Вахш сохта шудааст.
The Nurek hydroelectric power plant was built in the Vakhsh river.
Сохтмони калонтарин нерӯгоҳи барқи обӣ дар Осиёи Марказӣ – НБО Роғун соли 1976 оғоз гардида буд.
Construction of the largest hydroelectric power plant in Central Asia, Rogun HEPP, began in the year 1976.

Bonus:
НБО is the abbreviation for нерӯгоҳи барқи обӣ. The Russian abbreviation is ГЭС (for Гидроэлектростанция), and sometimes in Tajikistan people say the Russian abbreviation “гэс”, as a word, instead of saying нерӯгоҳи барқи обӣ.

нерӯ: power
барқ: electricity
об: water

Here water is used as an adjective which is why the letter ӣ is added to the end.
обӣ: water (adj), of water

The word гоҳ (place) is used in many compound words that are places. Here are some examples.
нерӯгоҳ: power plant; power station
хобгоҳ: dormitory
паноҳгоҳ: shelter
истгоҳ: station
даромадгоҳ: entrance

тобовар

тобовар: resistant, able to withstand

Дарахти нок ба хунукӣ тобовар буда, баландқад ва дарозумр мебошад.
The pear tree is resistant to cold, tall, and long-living.
Дар ин шаҳрҳо биноҳои серошёнаи ба зилзила тобовар месозанд.
In these cities they build earthquake resistant multi-storey buildings.

Bonus:
ба ҳарорати баланд тобовар: able to withstand high temperatures
ба шароити иқлим тобовар: able to withstand the climate conditions
ба хушкӣ тобовар: resistant to dry (conditions)
ба касалӣ тобовар: resistant to illness
ба антибиотикҳо тобовар: resistant to antibiotics

ҳазорсола

ҳазорсола: thousand years, of a thousand years, thousand-year old

Адабиёти тоҷик таърихи ҳазорсола дорад.
Tajik literature has thousand-year old history.
Маданияти ҳазорсолаи Шарқ ба маданияти Юнон ва дигар мамлакатҳои Ғарб таъсири бузург расонид.
The thousand-year old culture of the East had a huge influence on the culture of Greece and other Western cultures.

Bonus:
таърихи бисёрҳазорсола: history of many thousands of years
таърихи қариб сеҳазорсола: history of almost three thousand years
дар давоми ҳазорсолаҳо: during the course of thousands of years

шохоб

шохоб: tributary

Вахш бузургтарин шохоби дарёи Ому аст.
The Vakhsh is the biggest tributary of the Amu Darya river.
Нили Сафед дар наздикии шаҳри Хартум бо шохоби калонтарин – Нили Кабуд – пайваст мегардад.
The White Nile joins with its largest tributary, the Blue Nile, near Khartoum.

Bonus:
Other water words:
дарё: river
ҳавзаи дарё: river basin
дарёча: stream
уқёнус: ocean
баҳр: sea
кӯл: lake
шаршара: waterfall
пирях: glacier

сарзамин

сарзамин: land, territory

Се солу шаш моҳ дар сарзамин борон набуд.
There was no rain on the land for three years and six months.
Тоҷикистон сарзамини кӯҳсор аст.
Tajikistan is a mountainous land.

Bonus:
Synonyms: мамлакат, кишвар

сарзамини бегона: foreign land
сарзамини бостонӣ: ancient land
сарзамини тоҷикон: land of the Tajik people

осорхона

осорхона: museum

Шумо осорхонаро дидаед?
Have you seen the museum?
Ню-Йорк дорои чандин театру осорхонаҳои таърихию фарҳангӣ мебошад.
New York has several theatres and museums of history and culture.

Bonus:
Synonym: музей

осорхонаи таърихӣ: history museum
осорхонаи фарҳангӣ: cultural museum
осорхонаи миллии Тоҷикистон: national museum of Tajikistan
осорхонаи миллии бостоншиносӣ: national museum of archaeology

In the second sentence, notice that the word театр doesn’t have the plural ending. In Tajik, when you have a list of plurals the plural ending (ҳо) only has to be on the last item in the list.

фурудгоҳ

фурудгоҳ: airport

Аз фурудгоҳ ба хонаи падарам омадем.
We came from the airport to my father’s house.
Фурудгоҳи «Отатурк»-и шаҳри Истамбули Туркия аз 31 октябри соли равон қабули мусофиронро қатъ мекунад.
From 31st of October of the current year, Ataturk airport in the city of Istanbul, Turkey, will stop the receiving of travelers.

Bonus:
In Tajikistan many people still use the Russian word for airport, аэропорт, instead of the Tajik word. It is good to know both.

You can read more about the closing of Ataturk airport here, Фурудгоҳи «Отатурк», where you can also find today’s second sentence.

ҳавопаймо

ҳавопаймо: aeroplane, plane

Ҳавопаймо бо шасту панҷ мусофир ба шаҳри Тошканд расид.
The plane arrived in Tashkent with sixty-five passengers.
Ҳавопаймо аз болои уқёнуси Атлантик парвоз мекунад.
The aeroplane will fly over the Atlantic ocean.

Bonus:
Synonym: тайёра

In Tajikistan many people still use the Russian word for aeroplane, самолёт, instead of the Tajik word.

ҳавопаймоӣ: flight, flying
мактаби ҳавопаймоӣ: flight school

курашакл

курашакл: spherical, round

Замин ва дигар сайёраҳои системаи Офтоб курашакл мебошанд.
Earth and the other planets of the solar system are spherical.
Колумб фикр мекард, ки азбаски Замин курашакл аст, агар ба воситаи уқёнуси Атлантик ба ғарб ҳаракат кунад, дар шарқ ба соҳилҳои Осиё хоҳад расид.
Columbus thought that since the world is round, if he set out west by way of the Atlantic Ocean he would arrive in the east on the shores of Asia.

Bonus:
кура: sphere
шакл: shape

Other compound words can be formed with шакл. Here are a couple of examples.
бодомшакл: almond-shaped
ситорашакл: star-shaped

Here is a short (4 minute) video asking whether the earth is round or flat. The Tajik is clear and not too difficult to understand. Замини мо курашакл нест?!