дарёча

дарёча: stream

Дар деҳаи Тавилдара дарёчаи шӯху тезҷараёне ҷорӣ мешавад.
In the village of Tavildara an lively, fast-flowing stream flows.
Аз миёни оби шаффофи кабуди дарёча сангҳои нӯгтезу калон-калон намоёнанд.
From the midst of the water of the clear, blue stream huge sharp rocks are visible.

Bonus:
The suffix ча means “little”. So дарёча can also be translated as “little river”.

Other bodies of water –
дарё: river
ҳавзаи дарё: river basin
шохоб: tributary
уқёнус: ocean
баҳр: sea
кӯл: lake
шаршара: waterfall
пирях: glacier

бум

бум: owl

Бум дар шаб ба шикор мебарояд.
The owl comes out at night to hunt.
Паррандаҳои соҳибчангол, масалан, бум шабона бисёр хуб мебинад.
Birds with claws, for example the owl, can see very well at night.

Bonus:
Other birds:
кабк: partridge
уқоб: eagle
лаклак: stork
булбул: nightingale

нилуфар

нилуфар: water lily

Дар дунё чил намуди нилуфар мерӯяд.
Forty kinds of water lily grow in the world.
Нилуфар гулест, ки дар кӯлҳо ва дигар обҳои истода месабзад.
A water lily is a flower that grows in lakes and other still waters.

Bonus:
Some other flower names:
садбарг: rose
офтобпараст: sunflower
наргис: daffodil

Learn more flower names at Memrise – Tajik Flowers. (You have to sign in to the site, but it is free to register.)
Read about water lilies on the Tiroz website: Гули Нилуфар.

уқёнус

уқёнус: ocean

Шӯрии оби уқёнус дар ҳама ҷо як хел нест.
The saltiness of ocean water is not the same in every place.
Қариб понздаҳ фоизи масоҳати уқёнус яхпӯш мешавад.
About fifteen percent of the area of the ocean is covered with ice.

Bonus:
Уқёнуси Ором: Pacific Ocean
Уқёнуси Атлантик: Atlantic Ocean
Уқёнуси Ҳинд: Indian Ocean
Уқёнуси Яхбастаи Шимолӣ: Arctic Ocean
қаторкӯҳҳои зериуқёнусӣ: undersea mountain ranges

шаршара

шаршара: waterfall

Дар соли 2014 аз сардии ҳаво шаршараи Ниагара ях баст.
In the year 2014 the Niagara Falls waterfall froze from the cold weather.
Дар Тоҷикистон шаршараи аз ҳама баланд дар саргаҳи Искандардарё воқеъ гардидааст.
In Tajikistan the highest waterfall is located at the beginning of the Iskandar River.

Bonus:
Synonym: обшор
Tajik Wikipedia has a very short and easy to read paragraph about the Iskandar River which flows from Iskanderkul (Lake Alexander): Искандардарё

ғор

ғор: cave

Рӯбоҳон ғорҳо ва парандагони осмон лонаҳо доранд.
Foxes have caves and birds of the air have nests.
Аз даруни ғор ба гӯшаш як ғулғулаи пурдаҳшат расид.
From inside the cave he heard a terrifying rumbling. (From inside the cave a terrifying rumbling reached his ear.)

Bonus:
ғорнишин: cave-dweller
Here is an interesting story about a cave high in the Aini district with a mummified body that people go to visit. The video on the page is not too difficult to understand. Ҷасади дар ғор

чашма

чашма: spring

Аз аҳолии Тоҷикистон шашсаду панҷоҳ ҳазор нафар оби чашма мехӯранд.
From the population of Tajikistan six hundred and fifty thousand people drink spring water.
Як чашма наметавонад оби шӯр ва ширин диҳад.
One spring can’t give salt water and sweet water.

Bonus:
чашмаи маъданӣ: mineral spring
Tajikistan has lots of springs and many of them are popular destinations for rest and healing, among them Чилучор Чашма and Гармчашма.

лаклак

лаклак: stork

Дар олам ҳабдаҳ намуди лаклакҳо мавҷуданд. Дар Тоҷикистон ду намуд – лаклакҳои сафед ва сиёҳ зиндагӣ мекунанд.
In the world there are seventeen types of stork. In Tajikistan two types of stork live – white storks and black storks.
Лаклаки сиёҳ нисбат ба лаклаки сафед хурдтар аст.
The black stork compared to the white stork is smaller.

Bonus:
Some Tajik children’s stories have storks. You can read one here: Рӯбоҳ ва Лаклак(The Fox and the Stork).

шоха

шоха: branch

Булбул шоха ба шоха мепарад.
The nightingale flies from branch to branch.
Шохаҳои чормағзро барои ҳезум истифода мебаранд.
They use the branches of the walnut tree for firewood.

Bonus:
This word can be used in many of the same ways that we would use branch in English –
шохаи ҳокимият – branch of power (government)
шохаи дарё – branch of a river
шохаи забон – branch of a language
шохаи илм – branch of science

малах

малах: locust

Хӯроки ӯ малах ва асали ёбоӣ буд.
His food was locusts and wild honey.
Баҳорон ғизои кабк бештар аз гамбуск, малах ва ҳар гуна кирмҳо иборат аст.
In spring the food of the partridge is composed mostly of beetles, locusts and all kinds of worms.

Bonus:
чун мӯру малах (or мӯру малах барин) – like ants and locusts; used when you want to say that there is a lot of something.
There is a very short article about locusts in Tajik at Wikipedia: Малах.