мори обӣ

мори обӣ: water snake

Мори обӣ мори безаҳр аст.
A water snake is a non-poisonous snake.
Мори обӣ дар соҳилҳои дарёҳо, чашмаҳо ва кӯлҳо зиндагӣ мекунад.
Water snakes live on the shores (edges) of rivers, springs and lakes.

Bonus:
Adding the suffix ӣ to a noun changes it to an adjective.
об: water (noun)
обӣ: water (adj.)

Notice that the second sentence is singular in Tajik (a water snake lives…), but in English it sounds more normal in the plural (water snakes live).

Opposite of безаҳр (non-poisonous) is заҳрнок (poisonous).

You can read more about water snakes on the kitobam website: Мори Обӣ

хазанда

хазанда: reptile

Дар рӯйи Замин зиёда аз 7 ҳазор намуди гуногуни хазандаҳо зиндагӣ мекунанд.
More than seven thousand various kinds reptiles live on the face of the earth.
Ғайр аз морҳо ва калтакалоси бепой (баҳтур) ҳамаи намудҳои дигари хазандаҳо дар ду паҳлуи танаашон як ҷуфтӣ пой доранд.
Besides snakes and legless lizards, all other different kinds of reptiles have a pair of feet on both sides of their body.

Bonus:
The sentences for today came from allinweb website – Синфи хазандаҳо. The article has loads of great reading about reptiles along with good pictures of reptiles including body parts and bones. There are lots of other great educational articles on that website too.

The plural of ҳазанда can be ҳазандаҳо or ҳазандагон. The suffix -он is used for animate nouns; when the noun ends with the letter “a” the ending is -гон.

Баҳтур (or боҳтур) is a kind of legless lizard that lives in Tajikistan and other parts of Central Asia. You can read about them here: Боҳтур.

рама

рама: flock

Бачагон рамаҳои худро ба тарафи деҳа ронданд.
The children herded their flocks toward the village.
Дар он сарзамин чӯпонҳое буданд, ки шабона дар ҳавои кушод рамаи худро посбонӣ мекарданд.
In that country there were shepherds who watched their flocks outside at night.

Bonus:
рамарон: the person who is moving (herding) the flock from one place to another.
рамабон: shepherd; the person who watches the flock
рама рондан: to herd (move) a flock
рамаи гӯсфандон: a flock of sheep

honeybee

занбӯри асал: honeybee

Гули себ ғизои хуби занбӯри асал аст.
An apple blossom is good food for a honeybee.
Дар ҳар оилаи занбӯри асал як сардор ҳаст, ки он модарзанбӯр мебошад.
In every honeybee family there is a leader, who is the queen bee.

Bonus:
асал: honey
занбӯрпарварӣ: beekeeping
занбӯрбон: beekeeper
занбӯрхона: beehive


ширхӯр

ширхӯр: mammal

Дар Тоҷикистон 48 (чилу ҳашт) намуди ширхӯрҳо мавҷуд аст.
In Tajikistan 48 kinds of mammals exist.
То соли 1950 дар тамоми дунё яксаду шаш намуди ҳайвони ширхӯр нест шудааст.
Until 1950 in the whole world one hundred and six kinds of mammals became extinct.

Bonus:
ширхӯр = шир (milk) + хӯр(from хӯрдан: to eat)
Often, especially in print, the suffix он is used to pluralize living things, thus, ширхӯрон is another way to say “mammals”.

Олами ҳайвонот: Animal Kingdom
мӯҳрадор: vertebrate

моҳӣ

моҳӣ: fish

Мо танҳо панҷ нон ва ду моҳӣ дорем.
We only have five bread and two fish.
“Ин моҳӣ аз қаиқи ман дарозтар будааст”, гуфт пирамард.
“This fish was longer than my boat”, said the old man.

Bonus:
моҳигир: fisherman
моҳигирӣ: fishing
моҳипарвар: fish farmer
моҳипарварӣ: fish farming
Notice that when you add a suffix to a word ending with ӣ, it is changed to и. You can’t have ӣ in the middle of a word.

кабк

кабк: partridge

Фақат қаҳ-қаҳи кабкон ва шар-шари оби чашма ба гӯш мерасад.
Only the chirp-chirp of partridges and the gurgle of the spring water is heard (reaches the ear).
Кабк қариб дар ҳамаи кӯҳҳои Тоҷикистон вомехӯрад.
One can come across a partridge in almost all the mountains of Tajikistan.

Bonus:
If you have a better translation for the sounds that partridges and waterfalls make, please make a note in the comments and I may change it.
In Tajik there are a lot of great words for sounds of things. Onomatopoeia is the formation of a word from a sound. In Tajik those are called калимаҳои тақлидӣ. The word тақлид means imitation or mimicry. Here are a few examples. This would be a fun thing to have a conversation about, so if you know of others please write them in the comments.
шибир-шибири борон: the drip-drop of rain
чир-чири малах: chirping of locusts
пичир-пичир: whispering
гулдур-гулдури раъду барқ: the roll of thunder
тақар-туқур: crashing and banging
ак-аки саг: the barking of a dog

гулмоҳӣ

гулмоҳӣ: trout

Як гулмоҳӣ аз 2 то 5 кг вазн дорад.
One trout has a weight of from 2 to 5 kilos.
Аз ҳама зебо гулмоҳии зарди тиллоранг аст.
The most beautiful of them all is the golden yellow trout.

Bonus:
If you know the translations of any other kinds of fish feel free to write them in the comments section.
Definition from the Tajik dictionary: моҳии на он қадар калон, ки дар рӯи баданаш холҳои сурху сиёҳтоб дорад ва гӯшташ хеле болаззат аст; холмоҳӣ.

паланги барфӣ

паланги барфӣ: snow leopard

Сокинон гуфтанд, ки дар ним соли гузашта паланги барфӣ беш аз 70 бузу гӯсфандро куштааст.
Residents said that in the past half year the snow leopard has killed more than 70 goats and sheep.
Вале мардум медонанд, ки паланги барфӣ ҷонвари нодир аст ва аз ҳамин хотир кӯшиш мекунанд, ки ба он зарар нарасонанд.
But people know that the snow leopard is a rare creature and therefore they try not to harm it.

Bonus:
Adding the suffix ӣ to a noun changes it to an adjective.
барф: snow (noun)
барфӣ: snow, snowy, of snow (adjective)
These sentences were taken from an article on the Ozodi website. Here is the link if you would like to read the whole thing: Сокинони Бартанг паланги барфиро озод карданд.

гӯсфанд

гӯсфанд: sheep

Мурод ба ҷустуҷӯи гӯсфандон даромад.
Murod went out to look for his sheep.
Моҳи декабр 1 кило гӯшти гов 30 ва 1 кило гӯшти гӯсфанд 32 сомонӣ арзиш дошт.
In December 1 kilo of beef cost 30 Somoni and 1 kilo of mutton cost 32 Somoni.


Bonus:
In speech, to make something plural the suffix -ҳо is usually added , but in written Tajik for animate objects (living things) the suffix -он is usually used.
In English we have words for different kinds of meat, like beef and mutton; but in Tajik they just say cow meat and sheep meat.