шаб

шаб: night

Мо шаб меравем.
We will go at night.
Шаб чунон торик буд, ки каси рӯ ба ҳам омада ҳамдигарро шинохта наметавонист.
It was so dark at night that a person coming face to face with another couldn’t recognize each other.

Bonus:
Antonym: рӯз

шабонарӯз: 24-hour day
шабу рӯз: night and day
шаб ба хайр: good night
шаб гузаронидан: to spend the night
шабнам: dew (нам: damp)

моҳ

моҳ: moon

Моҳ дар як моҳ як маротиба аз байни Офтоб ва Замин мегузарад.
The moon passes between the sun and the earth one time in one month.
Кайҳоннавардони Америкоӣ Нейл Армстронг ва дуввум Баз Элдрин ба рӯи моҳ пой гузоштанд.
The American astronaut Neil Armstrong and second Buzz Aldrin stepped on the moon.

Bonus:
Моҳ also means month. See here – моҳ: month

моҳи нав: new moon
моҳи пурра: full moon
гирифти моҳ: lunar eclipse
моҳтоб: moonlight

қадим

қадим: ancient, old

Асосгузори илми география олими Юнони қадим Эратосфен аст.
The founder of the science of geography is the ancient Greek scholar Eratosthenes.
Одамони давраҳои қадим тасаввур мекарданд, ки Замин маркази Олам асту Офтоб ва дигар сайёраҳо дар атрофи он давр мезананд.
Men of ancient times imagined that Earth is the centre of the universe and the sun and other planets revolved around it.

Bonus:
Synonyms: бостонӣ, куҳан

халқи қадим: ancient people group
шаҳри қадим: ancient city
забони қадим: ancient language
таърихи дунёи қадим: history of the ancient world

вақт

вақт: time

Вақтам нест.
I have no time.
Вақтеро, ки Замин дар гирди меҳвараш давр мезанад, шабонарӯз мегӯянд, ки 24 соат аст.
The time in which Earth rotates on its axis is called a day, which is 24 hours.

Bonus:
As in English, вақт (time) has many uses. It can mean time of day, or time in a general sense. For example-
вақти баҳор: spring time
вақти холӣ: free time
вақти шаб: evening time
вақти тутпазӣ: the time when the mulberries are ripening
кадом вақт: which time, when
ҳеҷ вақт: never
ҳама вақт: always

To see lots more ways to use the word вақт check out the Tajik Dictionary. (Scroll down to page 261.)

пеш аз милод

пеш аз милод: BC

Арасту дар синни 63-солагӣ, дар соли 322 пеш аз милод вафот кард.
Aristotle died at the age of 63, in the year 322 BC.
Дар Ҳиндустон се ҳазор сол пеш аз милод пахтаро кишт карда, аз он матоъ мебофтанд.
In India three thousand years BC they cultivated cotton and wove material from it.

Bonus:
63: шасту се
322: сесаду бисту ду
Alternative spelling: мелод
Another way to say this is то милод (or то мелод), for example: асри 4-уми то мелод (4th century BC).
милодӣ: AD
For example: дар асри X милодӣ (in the tenth century AD)

сол

сол: year

То охири сол ҳаштод рӯз мемонад.
Eighty days remain until the end of the year.
Шоир соли 1913 дар шахри Кобул ба дунё омад.
The poet was born in the year 1913 in the city of Kabul.

Bonus:
Ба дунё омадан means “to come into the world” and is often used instead of таваллуд шудан, “to be born”.
порсол: last year
соли кабиса: leap year
соли ҷорӣ: current year
You can learn or review words to do with months, years and seasons here – Memrise: Tajik Months and Seasons.

мавсимӣ

мавсимӣ: seasonal

Понздаҳ ҳазор дона гулҳои мавсимӣ шинонида шуданд.
Fifteen thousand seasonal flowers were planted.
Булбул чун паррандаи мавсимӣ зимистонро дар мамлакатҳои гарм мегузаронад.
The nightingale as a seasonal bird spends the winter in warm countries.

Bonus:
мавсим: season (noun)
мавсимӣ: seasonal (adj.)
Adding the suffix -ӣ to a noun makes it an adjective.
бодҳои мавсимӣ: seasonal winds
коргари мавсимӣ: seasonal worker

дақиқа

дақиқа: minute

Як дақиқа – 60 сония аст.
One minute is 60 seconds.
Соати почта се дақиқа кам нӯҳро нишон медиҳад.
The post office clock shows three minutes to nine.

Bonus:
дақиқа ба дақиқа: minute by minute
дақиқагард: minute hand

дирӯз

дирӯз: yesterday

Дирӯз рӯзи сешанбе буд.
Yesterday was Tuesday.
Ман дирӯз ба назди ту омада натавонистам.
I was not able to come to you yesterday.

Bonus:
synonyms: рӯзи гузашта, дина
дирӯзакак: a few days ago

Learn дирӯз, the days of the week, and other words to do with day and night here: Memrise: Tajik Day and Night