Word A Day

оғоз ёфтан

оғоз ёфтан: to begin

18-уми марти соли 1848 дар шаҳри Вена шӯриш оғоз ёфт.
On the 18th of March in the year 1848 an uprising began in Vienna.
Бунёди бинои нави Китобхонаи миллии Тоҷикистон соли 2007 оғоз ёфт.
The building of the new national library of Tajikistan began in the year 2007.

Bonus:
Synonyms: сар кардан, шурӯъ намудан

Opposite –
ба охир расидан: to end

оғоз: beginning

Some other verbs that have ёфтан as the helper verb –
таваллуд ёфтан: to be born
ҳисоб ёфтан: to be considered, to be counted
парвариш ёфтан: to be cultivated, to be grown
табдил ёфтан: to be changed, to turn into

сухан рондан

сухан рондан: to speak

Вай бо забони тоҷикӣ озодона сухан меронад.
She speaks Tajik fluently.
Лабҳоям ноинсофона сухан нахоҳад ронд, ва забонам дурӯғ нахоҳад гуфт!
My lips will not speak dishonestly, and my tongue will not lie!

Bonus:
Synonym: гап задан

сухан: speech
суханрон: speaker
сухан додан: to give a speech
сухан буридан: to interrupt
ба сухан даромадан: to start speaking
аз сухан мондан: to not be able to speak

шӯриш

шӯриш: uprising, insurrection

Шӯриши Прага аҳамияти калони таърихӣ дошт.
The Prague uprising had great historical importance.
Бараббо барои шӯриш ва кушторе ки дар шаҳр рӯй дода буд, ба зиндон андохта шуда буд.
Barabbas had been thrown in prison for the insurrection and killing that had taken place in the city.

Bonus:
Synonym: исён

шӯришчӣ, шӯришгар: rioter, insurrectionist
шӯриш бардоштан: to revolt, to rebel

гурусна

гурусна: hungry

Гурги гурушна ба рама ҳамла кард.
The hungry wolf attacked the flock.
Агар душманат гурусна бошад, ба ӯ хӯрок деҳ; агар ташна бошад, ба ӯ об деҳ.
If your enemy is hungry, give him food; if he is thirsty, give him water.

Bonus:
Opposite-
сер: full

гуруснагӣ: hunger

гурусначашм: greedy
гурусначашмӣ: greed

This word is often shortened and pronounced гушна.

лаб

лаб: lip

Ҳеҷ гоҳ кордро ба даҳон наандозед, чунки забон ва лабатонро мебурад.
Never put the knife in your mouth, because it will cut your tongue and lip.
Ин мардум бо лабони худ маро эҳтиром мекунанд лекин дилашон аз ман дур аст.
These people honour me with their lips, but their heart is far from me.

Bonus:
лаби боло: top lip
лаби поин: bottom lip

The word лаб can also mean edge as in
лаби дарё: river’s edge; river bank
лаби баҳр: edge of the sea; seashore

дар зери лаб хандидан: to laugh to oneself;
лаб кушодан: to start to speak

газидан

газидан: to bite

Кӣ ин себро газидааст?
Who has bitten this apple?
Одам хӯрокро бо дандонҳои пеш ва ашк мегазад.
Man bites food with his front teeth and canine teeth.

Bonus:
газанда: biting
саги газанда: biting dog, dog that bites
мори газанда: biting snake, snake that bites

дандон

дандон: tooth

Ҳар рӯз пеш аз хоб дандонҳоро тоза кардан лозим аст.
Every day before bed it is necessary to clean your teeth.
Шунидаед, ки гуфта шудааст: “Чашме дар ивази чашме, дандоне дар ивази дандоне”. Лекин Ман ба шумо мегӯям: ба каси бад муқобилат накунед.
You have heard it said: “An eye for an eye, and a tooth for a tooth”. But I tell you: do not resist an evil person.

Bonus:
дандони ширӣ: milk tooth, baby tooth
дандони доимӣ: permanent tooth
дандонҳои пеш: front teeth
дандонҳои ашк: canines
дандонҳои кӯрсӣ: molars
дандони тилло: gold tooth
дандони сунъӣ: artificial tooth

дандондард, дарди дандон: toothache
духтури дандон: dentist
бедандон: toothless

зарур

зарур: necessary

Пеш аз хӯрокпазӣ ё тайёр кардани хӯрок дастонро бо собун шустан зарур аст.
Before cooking food or preparing food it is necessary to wash your hands with soap.
Барои бо қадам чен кардани масофа донистани дарозии қадами худ зарур аст.
To measure distance with steps it is necessary to know the length of your stride.

Bonus:
Synonyms: лозим, даркор

When making a noun plural, generally the suffix ҳо is used for inanimate objects, and the suffix он is used for animate objects. There are a few exceptions. For example, some body parts that occur in pairs can take the suffix он.
дастон: hands
чашмон: eyes
китфон: shoulders

хӯрок

хӯрок: food

Хӯроки ту пухтагӣ бомазза буд.
The food that you cooked was delicious.
Касе ки ду курта дорад, ба касе ки надорад, диҳад; ва касе ки хӯрок дорад, низ чунин амал кунад.
A person who has two shirts should give to the person who doesn’t have one; and the person who has food should do the same.

Bonus:
Synonym: таом

хӯроки саҳарӣ: morning meal
хӯроки шом: evening meal

хӯрокворӣ: foodstuffs, groceries
хӯрок додан: to give food
хӯрок хӯрдан: to eat a meal, to eat food
хӯрокпазӣ: cooking food
хӯрокхӯрӣ: eating food
хӯрокдиҳӣ: giving food

се

се: three

Ман се соат кор мекунам.
I will work for three hours.
Ин деҳа аз роҳи мошингард се километер болотар ҷойгир аст.
This village is located three kilometres up from the road.

Bonus:
Definition from Tajik dictionary
се: шумораи миқдорӣ, ки баробари ду ҷамъи як (2+1) аст.
(cardinal number that is equal to two plus one)

сеюм: third (ordinal number)
сесад: three hundred (one word)
се ҳазор: three thousand
сеяк: one third (fraction)

се as a prefix –
себора: three times
секунҷа: triangle
сеошёна: three-storey
серанга: three-coloured
серӯза: three-day
семоҳа: three-month
сесола: three-year

When combining a number with a noun, no plural ending is added. Examples:
ду кас: two people
чор пишак: four cats