Word A Day

навигарӣ

навигарӣ: news, discovery

Ягон навигарӣ дар зиндагӣ ва корат ҳаст?
Do you have anything new going on in your life or work?
Дар ин ҷо қариб ҳар рӯз ягон навигариро дидан мумкин.
Almost every day there is something new to see here.

Bonus:
навигариҳои рӯз: news of the day

This word colloquially is used in the sense of “anything new going on”, but it can also be used to mean “discovery”, for example a scientific discovery.
маркази тадқиқоти навигариҳои илмӣ: centre of scientific research and discovery
навигариҳои техникӣ: technical discoveries, technological advancement

ҳазор

ҳазор: thousand

Боғи ботаникии Помир дорои чор ҳазор навъҳои гуногуни дарахту бутта мебошад.
The botanic garden in the Pamirs has four thousand different kinds of trees and bushes.
Баъзе мамлакатҳо ба баҳрҳо роҳ доранд, дигарашон аз баҳр садҳо ва ҳазорҳо километр дур мебошанд.
Some countries have access to the sea, (but) others are hundreds or thousands of kilometres away from the sea.

Bonus:
For dates, add “y” (and) at the end of the word.
cоли ҳазору нӯҳсаду наваду нӯҳ: the year one thousand, nine hundred and ninety-nine, 1999
соли ду ҳазору ҳаждаҳ: the year two thousand and eighteen, 2018

When you have more than one thousand, you don’t make a compound word like you do for more than one hundred.
ду ҳазору панҷсад: two thousand five hundred
чор ҳазору сесад: four thousand three hundred

ҳазор раҳмат: a thousand thanks, thanks very much

қариб

қариб: almost, nearly

Амазонка қариб панҷсад шохоб дорад.
The Amazon has nearly five hundred tributaries.
Ва Марям қариб се моҳ назди ӯ монд ва баъд ба хонаи худ баргашт.
And Mary stayed with her almost three months and then returned to her own home.

Bonus:
You can also use it with a verb.
Қариб дер монд. He was almost late.

ба қарибӣ: soon

ИМА

ИМА: USA

Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
United States of America
Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аз пуриқтидортарин давлатҳои дунё ба ҳисоб меравад.
The United States of America is considered to be one of the most powerful countries in the world.
Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аз шарқ бо уқёнуси Атлантика ва аз ғap6 бо уқёнуси Ором, дар шимол бо Канада ва дар ҷануб бо Мексика хамсарҳад мебошад.
The United States of America borders the Atlantic Ocean on the east, the Pacific Ocean on the west, Canada on the north and Mexico on the south.

Bonus:
Unusual plural form.
иёлат: state
иёлот: states

If you want to learn more country names, there is a good list on this Wikipedia page: Country Names.

зиёда аз

зиёда аз: more than

Дарёи Зарафшон зиёда аз сад шохоб дорад.
The Zarafshon River has more than one hundred tributaries.
Баландии девор зиёда аз бист метр буд.
The height of the wall was more than twenty metres.

Bonus:
Synonyms: бештар аз, зиёдтар аз, бисёртар аз
Opposite: камтар аз (less than)

зиёд: many, a lot
зиёда аз ин: more than this
зиёда аз он: more than that

дур

дур: far

Хонаи ман аз ин ҷо дур нест.
My home is not far from here.
Онҳо аз шаҳр хеле дур рафтанд.
They went very far from the city.

Bonus:
Opposite: наздик (near)

аз дур: from afar
аз роҳи дур омадан: to come from a long way away
Шарқи Дур: Far East
дурбин: far-sighted
дуру наздик: far and near

ба қатл расондан

ба қатл расондан: to kill, to murder

Магелланро соли 1521 дар яке аз ҷазираҳои Филиппин ба қатл расонданд.
They killed Magellan in 1521 on one of the islands of the Philippines.
Хитойиҳо сирри кирмакпарвариро махфӣ нигоҳ медоштанд ва агар касе ин сирро фош мекард, ба қатл мерасонданд.
The Chinese kept the secret of silkworm-raising hidden and if anybody revealed the secret they would kill him.

Bonus:
Synonyms: қатл кардан, куштан

қатл: murder

ба қатл расондан: to kill
ба қатл расидан: to be killed

яке аз

яке аз: one of

Янсизи – дарёи бузургтарини Oсиё ва яке аз дарёҳои калонтарини ҷаҳон мебошад.
The Yangtze is the largest river in Asia and one of the biggest rivers in the world.
Душанбе яке аз ободтарину сераҳолитарин шаҳри кишвар ба ҳисоб меравад.
Dushanbe is one of the most developed and most populated cities in the country.

Bonus:
яке аз онҳо: one of them

биёбон

биёбон: desert

Боришот бештар дар минтақаи тропикӣ ва аз ҳама кам дар биёбонҳо меборад.
Precipitation falls mostly in tropical regions and least of all in deserts.
Дар қисми шимолии Африқо биёбони бузургтарини ҷаҳон ҷойгир аст.
The largest desert in the world is located in the northern part of Africa.

Bonus:
Synonym: саҳро

Add the suffix ӣ to change this noun to an adjective.
гули биёбонӣ: desert flower
минтақаҳои биёбонӣ: desert regions

биёбоннишин: desert-dweller
нимбиёбон: semi-desert

сеюм

сеюм: third

Дар сафари сеюм Колумб ҷазираи Тринидадро кашф кард.
On the third journey Columbus discovered Trinidad.
Аз ҷиҳати шумораи аҳолӣ ИМА дар ҷаҳон баъди Чин ва Ҳиндустон ҷойи сеюмро ишғол менамояд.

With respect to size of population USA occupies third place in the world after China and India.

Bonus:
An ordinal number (шумораи тартибӣ) is formed by adding the suffix -ум or -юм to a cardinal number (шумораи микдорӣ). The suffix -юм is only used for the numbers ду, се and сӣ.

якум: first
дуюм: second
чорум: fourth
чилу сеюм: forty-third
чорсаду ҳаштоду сеюм: four hundred and eighty-third

ошёнаи сеюм: third floor
бори сеюм: third time
рӯзи сеюм: third day
ҷои сеюм: third place