Word A Day

ёрӣ додан

ёрӣ додан: to help

Ба модарат ёрӣ деҳ.
Help your mother.
Ман шуморо барои ин ҷеғ задам, ки ба ман ёрӣ диҳед.
I called you so that you could help me.

Bonus:
ёрӣ: help
додан: to give

The first sentence could also be translated, “Give help to your mother”.

Lots of Tajik verbs combine a noun with the verb додан. Here are some others:
хабар додан: to inform, to give information
ҷазо додан: to punish, to give punishment
фармон додан: to order, to give an order
баҳо додан: to grade, to give a grade

таътил

таътил: holiday, vacation

Таътили ту кай тамом мешавад?
When does your vacation end?
Дар таътили тобистона кадом китобҳоро хондед?
Which books did you read during the summer holiday?

Bonus:
Synonym: истироҳат

таътили зимистона: winter holiday
таътили тобистона: summer holiday

аҳолӣ

аҳолӣ: population, inhabitants

Ҳар сол аҳолии Тоҷикистон тақрибан 100 ҳазор нафар зиёд мешавад.
Every year the population of Tajikistan increases by about 100 thousand people.
Зиёда аз 75 фоизи аҳолии Тоҷикистон дар деҳот зиндагӣ мекунанд.
More than 75 percent of the inhabitants of Tajikistan live in villages.

Bonus:
аҳл: inhabitant

The word аҳл is Arabic in origin. Its plural form, аҳолӣ, is quite different from the singular although some of the letters are the same. Here are some more examples of Arabic origin words with interesting plurals. Note that these words also (and more commonly) take the normal plural ending, ҳо.
тифл – атфол: child – children
ҳодиса – ҳаводис: event – events
амр – умур: command – commands

ҳавзаи дарё

ҳавзаи дарё: river basin

Дар Амрикои Ҷанубӣ дар ҳавзаи дарёи Ориноко шаршараи Анхел воқеъ гардидааст.
Angel Falls waterfall is situated in South America in the Orinoco river basin.
Панҷакент дар қисмати миёнаи ҳавзаи дарёи Зарафшон ҷойгир аст.
Panjakent is located in the middle section of the Zarafshon river basin.

Bonus:
дарё: river

You can read more about the Zarafshon river basin on Tajik wikipedia – Зарафшондарё

ҳавзаи дарёи Амазон: Amazon river basin
ҳавзаи дарёи Вахш: Vakhsh river basin
ҳавзаи дарёи Панҷ: Panj river basin

Амрикои Ҷанубӣ

Амрикои Ҷанубӣ: South America

Дар Амрикои Ҷанубӣ бештар аз 500 миллион нафар одам зиндагӣ мекунад.
More than 500 million people live in South America.
Африқо ва Амрикои Ҷанубӣ қисман дар нимкураи шимолӣ ҷойгиранд.
Africa and South America are located partly in the northern hemisphere.

Bonus:
Adding the suffix ӣ changes the word ҷануб to an adjective. Use ҷанубӣ when you are talking about the location of something.
ҷануб: south
ҷанубӣ: southern
Амрикои Ҷанубӣ: Southern America, South America
нимкураи Ҷанулӣ: southern hemisphere
тарафи ҷанубӣ: south side
Кореяи Ҷанубӣ: South Korea
минтақаҳои ҷанубӣ: southern regions

You can learn the names of the other continents here: қитъа: continent

бисёр

бисёр: very

Дарахти бодом бисёр зебост.
The almond tree is very beautiful.
Паррандаҳои соҳибчангол, масалан бум, шабона бисёр хуб мебинад.
Clawed birds, for example owls, see very well at night.

Bonus:
The first sentence would be better translated “Almond trees are very beautiful”, even though in Tajik the sentence is written in singular.

The word “бисёр” means “very” when used with an adjective, but it can also mean “a lot” when used with verbs and  “many” when used with nouns. For example –
бисёр фикр мекунад: he thinks a lot
бисёр гап мезананд: they talk a lot
бисёр ҳайвонот: many animals
бисёр мамлакатҳо: many countries

вуҷуд доштан

вуҷуд доштан: to exist

Бе Офтоб ҳаёт вуҷуд дошта наметавонад.
Without the sun life can not exist.
Олимон муайян кардаанд, ки дар дунё зиёда аз 350 ҳазор намуди растанӣ вуҷуд дорад.
Scientists have determined that in the world more than 350 thousand kinds of plants exist.

Bonus:
Synonyms: будан

вуҷуд: existence
доштан: to have
ба вуҷуд овардан: to create, to bring into existence
ба вуҷуд омадан: to be created, to come into existence

Many Tajik verbs consist of a noun with the verb доштан (to have). Here are some more examples –
камӣ доштан: to lack, to have a lack
монандӣ доштан: to resemble, to have a similarity
умед доштан: to hope, to have hope

фарҳанг

фарҳанг: culture

Душанбе маркази илму фарҳанги Тоҷикистон мебошад.
Dushanbe is the centre of science and culture of Tajikistan.
Таъриху фарҳанги Тоҷикистон бо Афғонистону Эрон монанд аст.
The history and culture of Tajikistan is similar to Afghanistan and Iran.

Bonus:
фанҳангӣ: cultural
фарҳанги миллӣ: national culture
бофарҳанг: cultured

шӯр

шӯр: salty

Оби Қарокӯл шӯр аст ва дар он тақрибан ҳаёт нест.
The water of Lake Karakul is salty and there is almost no life (living thing) in it.
Намак хуб аст; лекин агар намак шӯр набошад, бо чӣ шумо онро ислоҳ мекунед?
Salt is good; but if salt is not salty, with what can you correct it?

Bonus:
Synonyms: сернамак, намакин

оби ширин

оби ширин: fresh water

Байкал – кӯли чукуртарини олам буда, 1620 метр захираи калони оби ширин дорад.
Baikal, being the deepest lake in the world, has a 1620 meter large reserve of fresh water.
Қариб 2,5 фоизи оби сатҳи Замин оби ширин мебошад.
Nearly 2.5 percent of the water on the surface of Earth is fresh water.

Bonus:
ширин: sweet
оби шӯр: saltwater

1620: як ҳазору шашсаду бист
2,5: дую ним