Word A Day

ширхӯр

ширхӯр: mammal

Дар Тоҷикистон 48 (чилу ҳашт) намуди ширхӯрҳо мавҷуд аст.
In Tajikistan 48 kinds of mammals exist.
То соли 1950 дар тамоми дунё яксаду шаш намуди ҳайвони ширхӯр нест шудааст.
Until 1950 in the whole world one hundred and six kinds of mammals became extinct.

Bonus:
ширхӯр = шир (milk) + хӯр(from хӯрдан: to eat)
Often, especially in print, the suffix он is used to pluralize living things, thus, ширхӯрон is another way to say “mammals”.

Олами ҳайвонот: Animal Kingdom
мӯҳрадор: vertebrate

иморат

иморат: building

Ин иморат соли 1955 сохта шудааст.
This building was built in 1955.
Аз дур манзараи иморатҳои баланд намоён аст.
The scenic view of the tall buildings is visible from afar.

  • Bonus:
    1955: ҳазору нӯҳсаду панҷоҳу панҷ
  • synonym: бино
  • иморат кардан, иморат андохтан: to build a building
    иморатсоз: builder
    иморатсозӣ: building

наход

наход: really

Наход онҳо ҳамин кори осонро иҷро карда натавонанд?
Can they really not do this easy work?
Наход ки шумо аз ман хафа шуда бошед?
Were you really upset with me?

Bonus:
The word наход is only used in questions.
It could also be translated as “Seriously?”, as in “Were you seriously upset with me?” or “Seriously? You were upset with me?”

synonym: магар

шабона

шабона: in the evening

Онҳо аз дарё шабона гузаштанд.
They crossed the river at night.
Зардуштиён ба суйи равшанӣ ибодат ва парастиш мекарданд, рӯзона ба офтобу шабона ба моҳ.
Zoroastrians praised and worshiped towards the light, in the day to the sun and at night to the moon.

Bonus:
The word шабона can also be used an adjective as in институти шабона (night school).

Answer to yesterday’s riddle:
If you read “ако” and “амак” backwards,
You will, of course, see two world rivers.

The rivers Oka and Kama are two major rivers in Russia.

чаппа

чаппа: upside-down

Нонро ба дастархон чаппа намегузоранд ва бо ду даст оҳиста мешикананд.
One must not put the bread on the table upside-down and must break it gently with two hands.
Мавҷҳои пурзӯр метавонанд киштиҳоро чаппа намоянд.
Strong waves can turn ships upside-down.

Bonus:
The first sentence uses third person plural (намегузоранд, мешикананд), but it is the equivalent in English of “one should”, or “one must”.

Чаппа can also mean back-to-front, inside-out and broken-down (as in a house).

Riddle: (answer in tomorrow’s e-mail)
Гар «ако»-ю «амак»-ро
Як бор чаппа хонед,
Ду дарёи оламро
Шумо, албатта, мебинед!

Замин

Замин: Earth

Замин аз сайёраҳои Системаи Офтоб мебошад.
Earth is one of the planets of the Solar System.
Замин дар муддати 365 рӯз ё як сол як маротиба дар гирди офтоб чарх мезанад.
Earth goes around the sun one time in 365 days or one year.

Bonus:
The names of the planets in Tajik are Уторид (Mercury), Зуҳра (Venus), Замин (Earth), Миррих (Mars), Муштарӣ (Jupiter), Зуҳал (Saturn), Уран (Uranus), Нептун (Neptune), Плутон (Pluto).

жола

жола: hail

Рӯзи 26-уми ноябр дар баъзе аз минтақаҳои Тоҷикистон, аз ҷумла шаҳри Душанбеву Ваҳдат жола борид.
On the 26th of November it hailed in some regions of Tajikistan including Dushanbe and Vahdat.
Баъзан қутри донаи жола ба якчанд сантиметр мерасад.
Sometimes the thickness of a piece of hail can reach several centimeters.

Bonus:
Alternate (and less common) spelling: ҷола
жола боридан: to hail

See other weather words from Word of the Day here- tag: weather.

қитъа

қитъа: continent

Дар Австралия набототу ҳайвоноти бисёре мавҷуданд, ки дар қитъаҳои дигар вонамехӯранд.
In Australia many plants and animals exist that are not found on other continents.
Ҳоло дар қитъаи Осиё зиёда аз як миллиард одамон аз оби тозаи нӯшокӣ маҳрум мебошанд.
Still, on the continent of Asia more than one billion people are deprived of clean drinking water.

Bonus:
You can read a short description of continents on Tajik Wikipedia: Қитъа. There are 6 continents –
Авруосиё: Eurasia
Африқо: Africa
Амрикои Шимолӣ: North America
Амрикои Ҷанубӣ: South America
Австралия: Australia
Антарктида: Antarctica

Some geographers consider there to be 7 continents, dividing Eurasia into two continents –
Аврупо: Europe
Осиё: Asia

чукуртарин

чуқуртарин: deepest

Байкал кӯли чуқуртарини олам аст.
Baikal is the deepest lake in the world.
Дар байни уқёнусҳо уқёнуси Ором калонтарин ва чуқуртарин аст.
Among the oceans, the Pacific Ocean is the biggest and deepest.

Bonus:
synonym: амиқ

чуқур: deep
чуқуртар: deeper

китоб

китоб: book

Ӯ китоб хонда истодааст.
He is reading a book.
Соли 2001 китоби М.Раҳимов «Табиат ва сарватҳои табии Тоҷикистон» аз чоп баромад.
In the year 2001 the book by M. Rahimov “Nature and the Natural Resources of Tajikistan” was published.

Bonus:
китобхона: library
китоби дарсӣ: textbook
ҳисобу китоб кардан: to balance the books (accounting)

Забурмасал (saying, proverb) –
Китоб сарчашмаи дониш аст. A book is the source (wellspring) of knowledge.