Word A Day

ранг

ранг: colour

Занбӯри асал ранги сурхро намебинад.
A bee doesn’t see the colour red.
Парчами миллии Тоҷикистон аз рангҳои сурху сафеду сабз ва як тоҷу ҳафт ситора иборат аст.
The national flag of Tajikistan is made up of the colours red, white and green, and one crown and seven stars.

Bonus:
ранг кардан: to colour, to paint
рангин: colourful

пиёда рафтан

пиёда рафтан: to walk

Ман одатан ба хона пиёда меравам.
I usually walk home.
Мо тақрибан нӯҳ километр пиёда рафтем.
We walked about nine kilometers.

Bonus:
You can also change the word order like this –
Ман ба идора пиёда меравам. I walk to the office.
Ман пиёда ба идора меравам. I walk to the office.

боҳашамат

боҳашамат: splendid, grand

Дарахти бодом бисёр зебову боҳашамат аст.
The almond tree is very beautiful and grand.
Тоҷҳо хеле гуногун ва боҳашамат буданд.
The crowns were very varied and splendid.

Bonus:
ҳашамат: splendour (noun)
бо: with
боҳашамат: splendid (adjective)

тоҷ

тоҷ: crown

Писари подшоҳро бароварданд, тоҷ бар ӯ гузоштанд, ва ӯро подшоҳ карданд.
They brought out the king’s son, put the crown on him and made him king.
Тоҷ аз тилло буд ва бо сангҳои қиматбаҳо ороиш меёфт.
The crown was gold and decorated with gemstones.

Bonus:
тоҷдор: synonym for подшоҳ, king; the one who has the crown
тоҷгузорӣ: coronation
тоҷу тахт: crown and throne; reign (noun)

зебо

зебо: beautiful

Шаҳри Душанбе зебост.
The city of Dushanbe is beautiful
Аз нахи пахта бисёр матоъҳои зебо истеҳсол мекунанд.
Lots of beautiful material is produced from cotton fibre.

Bonus:
Synonym: хушрӯ

Зебост is short for зебо аст.

Зебо can also be used in compound words.
зебодухтар: beautiful girl (духтари зебо)

зеботар: more beautiful
зеботарин: most beautiful

рехтан

рехтан: to flow

Волга ба баҳри Каспий мерезад.
The Volga flows into the Caspian sea.
Дарёи Омӯ ва Сир ҳарду ба баҳри Арал мерезанд.
The Amu Darya and the Syr Darya rivers both flow into the Aral sea.

Bonus:
Рехтан can also mean to pour and to shed (as in hair, feathers etc.).

ашк рехтан: to cry, to shed tears
хун рехтан: to bleed, to shed blood
чой рехтан: to pour tea
хишт рехтан: to pour bricks, that is to pour the brick mixture (mud etc.) into the brick molds

умр дидан

умр дидан: to live

Модарам наваду ҳашт сол умр дид.
My mother lived ninety-eight years.
Гов ба ҳисоби миёна бист сол умр мебинад.
Cows live twenty years on average.

Bonus:
Synonyms: умр ба сар бурдан, зиндагӣ кардан

умри дароз дидан: to live a long life
умр: life
дидан: to see

The verb дидан, to see, is a helper verb. Here are some other examples:
чашида дидан: to taste
ганда дидан: to dislike
ҷазо дидин: to be punished

гов

гов: cow

Ман шаш сар гов дорам.
I have six cows.
Аз пӯсти гов чарм истеҳсол мекунанд.
Leather is produced from cow skin.

Bonus:
Special Counting Words (нумератив)
Tajik has some special words used with numbers. These are called classifiers or numeratives. They are often left out when translating into English. Examples-
дона: piece, unit
сар: head (for counting animals)
нафар: person (for counting people)

Alternatively, the classifier то (or та) can be added as a suffix to the number.
Ман шашто гов дорам. I have six cows.

In Tajik, the plural ending ҳо is not used on the noun when it is preceded by a number.

чарм

чарм: leather

Фермерҳо гӯшт, чарм, равған, панир ва маҳсулоти дигарро истеҳсол карда, ба бозорҳо меоварданд.
Farmers would produce meat, leather, oil, cheese and other products and bring them to the market.
Яҳё либосе аз пашми шутур дар бар ва камарбанде аз чарм дар камар дошт.
John had clothes of camel hair on his body and a belt of leather on his waist.

Bonus:
чарми сунъӣ: man-made leather, leatherette
чармгар: leather-worker
чармгарӣ: leather-working