Word A Day

донистан

донистан: to know

Ту медонӣ, ки туро дӯст медорам.
You know that I love you.
Барои ҷавонони имрӯза донистани забонҳои хориҷӣ хеле зарур аст.
For today’s youth knowing foreign languages is very important.

Bonus:
Well-known proverb: Забон донӣ – ҷаҳон донӣ.

Some other words with the same root –
забондон: linguist
ҳисобдон: accountant
дониш: knowledge
донишҷӯ: student
донишкада: college, institute

 

сухан буридан

сухан буридан: to interrupt

Собир сухани Сафарро бурид.
Sobir interrupted Safar.
Шариф чизе гуфтанӣ буд, лекин Шодӣ боз сухани ӯро бурид.
Sharif wanted to say something, but Shodi interrupted him again.

Bonus:
As the examples show, to use this verb the form is сухани касеро буридан.
It literally means “to cut (somebody’s) speech”.
Synonym: гап буридан
In every day speech гап буридан is more common than сухан буридан.
“Мебахшед, гапатонро буридам.”: “Sorry, I interrupted you.”

хурсандӣ

хурсандӣ: happiness, joy

Хурсандии ту хурсандии ман аст.
Your happiness is my happiness.
Хурсандӣ ба мотам табдил ёфт.
Joy turned into mourning.

Bonus:
Synonym: шодӣ
The adjective, хурсанд, is made into a noun by adding the suffix ӣ.
хурсанд: happy, joyful
хурсандӣ: happiness, joy
Other examples of changing an adjective into a noun by adding the suffix ӣ:
ором, оромӣ: peaceful, peacefulness
сер, серӣ: full, fullness
миннатдор, миннатдорӣ: grateful, gratefulness
Here are a couple more examples. If the adjective ends in a vowel, the suffix is гӣ:
гурусна, гуруснагӣ: hungry, hunger
ташна, ташнагӣ: thirsty, thirst


ғизо

ғизо: food, meal, nourishment

Обро дар вақти ғизо ва ду соат баъди ғизо нӯшидан беҳтар аст.
It is better to drink water with a meal and two hours after a meal.
Кайк метавонад муддати зиёд (зиёда аз як сол) бе ғизо зиндагӣ кунад.
A flea can live for a long time (more than one year) without food.

Bonus:
Definition from the Tajik dictionary –
ғизо: чизе, ки хӯрда мешавад ва ба тан қувват медиҳад
Synonyms: хӯрок, таом, қут
серғизо: nourishing, filling

мисл

мисл: like, similar

Худаш мисли падараш шоир буд.
He was a poet like his father.
Мӯи ӯ мисли пахта сап-сафед буд.
Her hair was very white like cotton.

Bonus:
Synonyms: монанд, назир, ҳамто
Antonym: бемисл – unique
мислу монанд надоштанд: to have no likeness, to have no equal, to be unique
мисли пештара: like before

беҳтар

беҳтар: better

Аз хунукӣ гармӣ беҳтар аст.
Warmth is better than cold.
Додан аз гирифтан беҳтар аст.
To give is better than to receive.

Bonus:
Synonyms: хубтар, нағзтар
A quick google search shows that беҳтар is used more often than хубтар and нағзтар (at least on the internet).
Беҳтар is the comparitive form of беҳ (good). Synonyms for беҳ are хуб and нағз.

шоир

шоир: poet

Шоир Лоиқ Шералӣ аз соли 1966 то 1999 шеър навиштааст.
The poet Loiq Sherali wrote poems from 1966 to 1999.
Мирзо Турсунзода шоири ватанпарвар буд.
Mirzo Tursunzoda was a patriotic poet.

Bonus:
шоира: poetess (female poet)
шоирӣ: poetry
шоирона: poetic
Wikipedia has a list of Tajik poets and from there you can click the links to read about each one.

чашма

чашма: spring

Аз аҳолии Тоҷикистон шашсаду панҷоҳ ҳазор нафар оби чашма мехӯранд.
From the population of Tajikistan six hundred and fifty thousand people drink spring water.
Як чашма наметавонад оби шӯр ва ширин диҳад.
One spring can’t give salt water and sweet water.

Bonus:
чашмаи маъданӣ: mineral spring
Tajikistan has lots of springs and many of them are popular destinations for rest and healing, among them Чилучор Чашма and Гармчашма.

навиштан

навиштан: to write

Ӯ шаш китоб навишт.
He wrote six books.
Онҳо мактуб менависанд.
They will write a letter.

Bonus:
Conjugation in the past –
Ман навиштам: I wrote
Ту навиштӣ: You wrote
Вай навишт: He wrote
Мо навиштем: We wrote
Шумо навиштед: You wrote
Онҳо навиштанд: They wrote
Conjugation in the future –
Ман менависам: I will write
Ту менависӣ: You will write
Вай менависад: He will write
Мо менависем: We will write
Шумо менависед: You will write
Онҳо менависанд: They will write


тилло

тилло: gold

Ман нуқра ва тилло надорам; лекин он чи дорам, ба ту медиҳам.
I don’t have silver or gold; but what I do have, I will give to you.
Дар Тоҷикистон зиёда аз даҳ корхона ба истеҳсоли тилло машғуланд.
In Tajikistan more than ten factories are involved in the production of gold.

Bonus:
Some other metals –
нуқра: silver
оҳан: iron
биринҷӣ: bronze
пӯлод: steel
copper: мис
aluminium: алюминий