Word A Day

моҳ

моҳ: moon

Моҳ дар як моҳ як маротиба аз байни Офтоб ва Замин мегузарад.
The moon passes between the sun and the earth one time in one month.
Кайҳоннавардони Америкоӣ Нейл Армстронг ва дуввум Баз Элдрин ба рӯи моҳ пой гузоштанд.
The American astronaut Neil Armstrong and second Buzz Aldrin stepped on the moon.

Bonus:
Моҳ also means month. See here – моҳ: month

моҳи нав: new moon
моҳи пурра: full moon
гирифти моҳ: lunar eclipse
моҳтоб: moonlight

алалхусус

алалхусус: especially, particularly

Нӯшокии дӯстдоштаи тоҷикон чой мебошад, алалхусус чойи кабуд.
The favourite drink of Tajiks is tea, particularly green tea.
Шаҳрҳои ҷумҳурии мо, алалхусус Душанбе, хеле зебо ҳастанд.
The cities of our country, especially Dushanbe, are very beautiful.

Bonus:
Synonym: хусусан

баромадан

баромадан: to go out, to leave

Ҳар рӯз фарзандҳо барвақт аз хона мебароянд.
Every day the children leave the house early.
Ҳар субҳ бо мақсади варзиш ба кӯчаҳои шаҳр мебаромадам.
Every morning I would go out on the streets of the city to exercise.

Bonus:
Opposite: даромадан (to go in, to enter)

аз хотир баромадан: to forget
аз даҳон баромадан: to say
ба шавҳар баромадан: to get married
ба пешвози касе баромадан: to go out to greet somebody
баромадгоҳ: exit

to greet

пешвоз гирифтан: to greet, to welcome

Як марди қадбаланд моро бо хурсандӣ пешвоз гирифт.
A tall man welcomed us with joy.
Меҳмонро бо чеҳраи хандон ва дили кушод пешвоз гиред.
Greet the guest with a happy face and an open heart.

Bonus:
Synonym: истиқбол кардан
Opposite: гусел кардан (to see off)

пешвозгиранда: greeter, the one who welcomes the guests

In Tajikistan receiving guests well is an important part of the culture. Tajiks are меҳмондӯст (guest-loving), and this is easily observable by visiting in their homes.

бо ҳам

бо ҳам: with each other

Ду бародар бо ҳам мусобиқа карданд.
Two brothers competed with each other.
Табиат ва инсон бо ҳам робитаи зич доранд.
Nature and man have a close connection with each other.

Bonus:
Synonyms: бо якдигар, бо ҳамдигар

киштӣ

киштӣ: ship, boat

Киштии нав ба баҳр сар дода шуд.
The new ship was set afloat on the sea.
Баъди чанд соли кашфи Амрико, киштиҳои Васко да Гама Африкоро давр зада, ба Ҳиндустон расиданд.
Several years after the discovery of America, the ships of Vasco da Gama went around Africa and arrived at India.

Bonus:
If a word that ends in ӣ has a suffix attached to it then the ӣ is changed to an и, as in киштиҳо and киштии нав.

киштии бодбонӣ: sailing ship
киштии бухорӣ: steamship
киштии зиреҳпӯш: armoured ship
киштии зериобӣ: submarine (ship)
киштии нафткашонӣ: oil ship, oil tanker
киштии яхшикан: icebreaker ship

киштисоз: shipbuilder
киштисозӣ: shipbuilding

муҳимтарин

муҳимтарин: most important

Тозагии пӯст яке аз шартҳои муҳимтарини саломатии одам мебошад.
Cleanliness of the skin is one of the most important conditions of human health.
Пахта яке аз муҳимтарин ва қадимтарин растании нахдору равғандиҳанда ба ҳисоб меравад.
Cotton is considered one of the most important and most ancient fibrous and oil-yielding plants.

Bonus:
муҳим: important
муҳимтар: more important

Other words with the suffix тарин –
чуқуртарин: deepest
қадимтарин: oldest, most ancient

For more help with comparatives and superlatives see this worksheet: Comparatives and Superlatives

дарёча

дарёча: stream

Дар деҳаи Тавилдара дарёчаи шӯху тезҷараёне ҷорӣ мешавад.
In the village of Tavildara an lively, fast-flowing stream flows.
Аз миёни оби шаффофи кабуди дарёча сангҳои нӯгтезу калон-калон намоёнанд.
From the midst of the water of the clear, blue stream huge sharp rocks are visible.

Bonus:
The suffix ча means “little”. So дарёча can also be translated as “little river”.

Other bodies of water –
дарё: river
уқёнус: ocean
баҳр: sea
кӯл: lake
шаршара: waterfall
кӯлмак: puddle, pool
пирях: glacier

дарахт

дарахт: tree

Ҳар дарахти нек меваи хуб меоварад, лекин ҳар дарахти бад меваи бад меоварад.
Every good tree bears good fruit, but every bad tree bears bad fruit.
Дарахти зардолу сершохубарг аст.
An apricot tree has lots of branches and leaves.

Bonus:
Tajik sayings:
Одами бекор – дарахти бебор.
An idle man (is like a ) tree with no produce.
То шамол набошад, шохи дарахт намеҷунбад.
Until there is wind, the branches of a tree don’t move.
(Meaning: Nothing is without a purpose; everything has a purpose.)

Dictionary definition:
дарахт – растании дарозумре, ки дорои реша, тана, шоху барг ва гоҳо мева аст
tree – a long-living plant that has roots, a trunk, branches, trees and sometimes fruit

масоҳат

масоҳат: area

Ҷангалҳо бештар аз шаст дарсади масоҳати Русияро ташкил додааст.
Forests form more than sixty percent of the area of Russia.
Аз ҷиҳати бузургии масоҳат дар байни сайёраҳои Системаи Офтоб Замин ҷойи панҷумро ишғол мекунад.
Regarding greatness of area the Earth takes fifth place among the planets of the Solar System.

Bonus:
Synonym: мисоҳат

In mathematics:
Масоҳати росткунҷа ба ҳосили зарби бар ва дарозиаш баробар аст.
(The area of a rectangle is equal to the product of is width and length.)